اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩١ - فصل ششم در بيان كيفيت بدست آوردن جذر

نمودن آنچه بالاى علامت اوّلى بر عدد تحتانى بعلاوه «يك» مى‌باشد يعنى عدد «٧١٧».

شرح‌ مثلا خواستيم جذر «١٢٨١٧٢» را بدست آوريم.

ابتداء آنرا در جدولى كه داراى ٦ ستون بود قرار داديم بعد از بالاى جدول يكى در ميان مراتب اعداد را بوسيله نقطه علامت گذاشتيم.

پس از آن «١٢» را كه اوّل عدد بود از سمت چپ مورد عمل قرار داده جذر تقريبى آن «٣» شد آنرا در فوق و تحت جدول نهاديم سپس فوقانى را در تحتانى ضرب كرده و حاصلش را كه «٩» باشد در زير «١٢» نوشته و از آن تفريق نموديم حاصلش كه «٣» باشد در زير خطّ عرضى قرار داديم آنگاه «٣» فوقانى را با تحتانى جمع كرده «٦» شد آنرا يك ستون بطرف راست نقل داديم سپس «٨١» را كه عدد بعدى بود با «٣» باقيمانده در نظر گرفته عدد «٣٢٥» شد ملاحظه كرديم كه چه عددى است كه اگر آنرا در پهلوى «٦» بگذاريم و سپس در خودش و «٦» ضرب كنيم صحيح باشد عدد «٥» را يافتيم لذا همين كار را كرده هم آنرا در فوق جدول و هم در تحت نوشتيم لذا «٥» فوق را در «٦٥» ضرب كرديم حاصلش كه «٣٢٥» بود در داخل جدول چنانچه در شكل معلوم است قرار داديم و اينعمل را ادامه داديم تا مراتب عدد مطلوب تمام شد.

سپس در فوق ديديم عدد «٣٥٨» حاصل شد و در داخل جدول زير خطوط عرضى عدد «٨».

لذا عدد «٣٥٨» را عدد صحيح قرار داده و «٨» را صورت كسر و عدد «٧١٧» را كه از جمع كردن «٣٥٨» فوق با «٣٥٨» تحت با عدد «١» بدست آمد مخرج كسر قرار داديم.

پس جذر تقريبى عدد مطلوب صورتش چنين است «٧١٧/ ٨ ٣٥٨».

متن: و الإمتحان بضرب ميزان الخارج في نفسه و زيادة ميزان الباقي انكان على الحاصل فميزان المجتمع ان خالف ميزان العدد فالعمل خطاء.