اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٩ - فصل دوم در شرح مساحت بقيه سطوح

متن: و امّا سطح الاستوانة المستديرة القائمة فاضرب الواصل بين قاعدتها الموازى بسهمها في محيط القاعدة.

ترجمه و شرح: مساحت استوانه مستدير و قائم را چنين بدست مى‌آورند ابتداء محيط قاعده را بدست مى‌آوريم پس از آن خطّى كه موازى سهم آنست و بين دو قاعده را بهم وصل مى‌كند مقدارش را تحصيل كرده در مقدار محيط قاعده ضرب مى‌كنيم حاصل مساحت استوانه مستدير «غير مضلّع» مى‌باشد.

متن: و امّا سطح المخروط المستدير القائم فاضرب الواصل بين رأسه و محيط قاعدته في نصف محيطها.

ترجمه و شرح: مساحت مخروط مستدير و قائم عبارتست از حاصل ضرب مقدار خطّى كه بين نقطه رأس مخروط و محيط قاعده را وصل مى‌كند در نصف محيط قاعده.

متن: و ما لم يذكر من السّطوح يستعان عليه بما ذكر.

ترجمه و شرح: بعد مرحوم مصنّف مى‌فرمايند مساحت سطوحى را كه نگفتيم جهتش اين بود كه محتاج بذكر عليحدّه نبودند زيرا تأمّل در مذكورات باعث مى‌شود كه مساحت باقى را هم بتوان به دست آورد.

مثلا مساحت مخروط مضلّع تامّ را اگر خواستيم تحصيل كنيم كافى است مساحت مثلّثها را بدست آورده و باهم جمع كنيم.

و مساحت مخروط مضلّع ناقص عبارتست از مجموع مساحتهاى سطوح چهار ضلعى‌هائى كه در اطراف آن هستند چه مخروط تامّ و ناقص عمود باشند و چه مائل.

و نيز مساحت استوانه مضلّع عبارتست از مجموع مساحتهاى سطوح چهار ضلعى كه بآن محيط هست.

و امّا مخروط مستدير مائل مساحت آن مساويست با نصف قاعده در نصف مجموع دو خطّ اقصر و اطولى كه از رأس مخروط از دو طرف بقاعده وصل شده‌اند.