اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٧ - فصل دوم در شرح مساحت بقيه سطوح

مساحت قطعه كوچك: ابتداء مركز قطعه را كه در حقيقت مركز دائره هست پيدا نموده و از آن دو خطّ خارج نموده كه بدو رأس قوس متّصل شوند پس بصورت قطاع درمى‌آيد بعد قطاع را تقسيم كرده بطوريكه يك مثلّث و يك قطعه از آن حاصل شود سپس مساحت مثلّث را تحصيل نموده از مساحت قطاع كم كرده مساحت قطعه بدست مى‌آيد.

مساحت قطعه بزرگ: همان عمليّات را كه براى بدست آوردن مساحت قطعه كوچك انجام داده بوديم انجام مى‌دهيم الّا اينكه در اينجا مساحت مثلّث را بمساحت قطاع مى‌افزائيم تا مساحت قطعه بزرگ حاصل شود چنانچه در شكل ديده مى‌شود.

متن: و امّا الهلالي و النّعلي فصل طرفيهما و انقص مساحة القطعة الصّغرى من الكبرى.

ترجمه و شرح: مساحت هلالى و نعلى را اگر خواستيم بدست آوريم بايد ابتداء دو طرف هلالى يا نعلى را بوسيله خطّ مستقيم وصل نموده آنگاه دو قطعه يكى بزرگ‌تر و ديگرى كوچك‌تر و داخل بزرگ حاصل مى‌شود مساحت قطعه بزرگ‌تر را ابتداء بدست آورده.

بعد مساحت كوچك‌تر را تحصيل مى‌كنيم سپس مساحت كوچك را وقتى از بزرگ كسر كرديم مساحت نعلى و هلالى بدست مى‌آيد.

متن: و امّا الإهليلجي و الشّلجمي فاقسمهما قطعتين.

ترجمه و شرح: و امّا براى بدست آوردن مساحت اهليلجى و شلجمى كافيست كه آندو را بدو قطعه نموده و سپس مساحت هر دو را بدست آورده و باهم جمع كنيم حاصل جمع مساحت ايندو مى‌باشد.