اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣ - اقسام عدد

و منظور از كسور تسعه اين كسور هستند.

نصف ثلث ربع خمس سدس سبع ثمن تسع عشر (٢/ ١) (٣/ ١) (٤/ ١) (٥/ ١) (٦/ ١) (٧/ ١) (٨/ ١) (٩/ ١) (١٠/ ١)

عدد منطق بر سه قسم است:

اوّل آنكه هم داراى جذر باشد و هم كسر مانند «٤» و «٩».

دوّم آنكه فقط جذر داشته باشد مانند «١٢١» كه جذر آن يازده است.

سوّم آنكه فقط يكى از كسور تسعه را داشته باشد مانند «١٢» كه نصف و ثلث و ربع و سدس دارد.

عدد اصمّ فقط يك قسم است و آن اينست كه نه جذر داشته باشد و نه كسر مانند عدد «١١».

تبصره‌

وجه تسميه عدد بمنطق اينست كه بجذر و كسر خود گويا است و عدد اصمّ چون بايندو گويا نيست نامش را چنين نهاده‌اند.

متن: و المنطق ان ساوى اجزائه فتام او نقص عنها فزائد اوزاد فناقص.

ترجمه: و عدد منطق اگر با اجزائش مساوى باشد بآن تامّ گفته و اگر از آنها كمتر بوده زائد و در صورتى كه بيشتر باشد ناقص خوانند.

شرح‌ تقسيم سوّم مربوط است بتقسيم عدد منطق و آن اينست:

عدد منطق بر سه قسم است:

١- تامّ. ٢- زائد. ٣- ناقص.

عدد تامّ عبارتست از عدد منطقى كه اجزاء كسرى آنرا وقتى باهم جمع كنيم با آن مساوى باشند مانند عدد «٦» كه اجزاء كسرى آن سه تا است: