اين سه مرحله تحريم شراب در اخبار نيز گزارش شده است. ابن جرير از قتاده نقل مى‌كند كه خداوند در سوره بقره، شراب و قمار را نكوهش كرد و آن را حرام نكرد، سپس در سوره نساء، با لحنى شديدتر فرمود: «در حال مستى به نماز نزديك نشويد تا زمانى كه بدانيد چه مى‌گوييد.» در اين مرحله، مردم تا فرارسيدن وقت نماز، شراب مى‌خوردند و در آن هنگام، از آن دورى مى‌گزيدند؛ چراكه مستى بر آنان حرام شده بود. در آخرين مرحله، خداوند (عزوجل) پس از غزوه احزاب، در سوره مائده فرمود: «اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، شراب و قمار ... باشد كه رستگار شويد.» در اين آيه تحريم شراب نازل شد؛ درحالى كه عرب آن روزگار لذتى بالاتر از آن سراغ نداشت. (طبرى، ١٤١٢، ج ٢، ص ٢١٢)

براى درك موفقيت تشريع تحريم شراب و نسخ اعجازگونه اين فرهنگ جاافتاده جاهلى، بازخوانى گزارش عبداللّه بن عمر درباره اوضاع نابسامان شهر پس از تحريم شراب، كافى است. وى مى‌گويد: «پس از نزول آيه سوره مائده، شراب تحريم شد و خمره‌هاى شراب را از خانه‌هايمان بيرون انداختيم. برخى خمره‌هايشان را شكستند و برخى آن را با آب و گل شستند. پس از آن، هرگاه باران مى‌باريد، رنگ شراب در كوچه‌هاى مدينه آشكار مى‌شد و بوى آن در فضاى شهر مى‌پيچيد.» (معرفت، ١٣٨٧، ج ٥، ص ٤٥١) گزارش عبداللّه بن عمر حاكى از گستردگى شراب‌خوارى در بين مردم عصر نزول است؛ به گونه‌اى كه پس از تحريم تا مدت‌ها اثر شراب‌هاى دور ريخته در كوچه‌ها وجود داشت. بى‌شك، براندازى اين فرهنگ به آسانى صورت نپذيرفت، بلكه با مقدماتى كه شارع انديشيد، به مرور شراب‌خوارى از بين مردم رخت بربست.

مراحل سه‌گانه تشريع تحريم شراب، نشان از حكمت شارع و مصلحت‌سنجى در تشريع احكام دارد. خداوند مى‌توانست بى‌مقدمه، حكم نهايى شراب را در همان ابتدا بيان كند، اما اين روش به تعطيلى حكم الهى مى‌انجاميد. نسخ تمهيدى شراب‌خوارى، به سرعت اثر بخشيد و طولى نكشيد كه احكام مترقى اسلام جايگزين رسم فرسوده شراب‌خوارى شد. البته ناگفته، پيداست كه اسلام هيچ‌گاه شراب‌خوارى را امضا نكرد و آن را جايز نشمرد، بلكه با زمينه‌سازى، پايه‌هاى آن را سست ساخت و ريشه‌هايش را بركند.

سيد قطب در اين‌باره مى‌نويسد: «اسلام در مواردى كه احكامش به آداب و رسوم يا مسائل پيچيده اجتماعى تعلق مى‌گيرد، با درنگ برخورد مى‌كند و شرايط واقعى را كه تنفيذ حكم و فرمان‌بردارى را آسان مى‌سازد، مهيا مى‌كند ... شراب و قمار، عادت مأنوس آن‌