علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٩٣
مصاديق دنياست. قرآن، از زندگي دنيا و اموال انسان، با لفظ «متاع غرور»[٢٣٨] ياد ميکند. متاع در لغت، به معناي هر چيزي است که انسان از آن بهره ميبرد[٢٣٩] و غرور به معناي خدعه و فريب آمده است.[٢٤٠] مراد اين است که طالب دنيا هرچند که در ظاهر سود ميبرد، اما در باطن فريب خورده است. در جايي ديگر، مال دنيا به «زخرف»[٢٤١] يعني آراستن و نيکو جلوه دادن باطل[٢٤٢] توصيف شده است.
فرهنگ اسلامي، مال و مکنت را به خوديِ خود ارزش به شمار نميآورد. خداوند در قرآن کريم ميفرمايد:
Gوَ لَوْ لا أَنْ يَکُونَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً لَجَعَلْنا لِمَنْ يَکْفُرُ بِالرَّحْمنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفاً مِنْ فِضَّةٍ وَ مَعارِجَ عَلَيْها يَظْهَرُونَ * وَ لِبُيُوتِهِمْ أَبْواباً وَ سُرُراً عَلَيْها يَتَّکِؤُنَF؛[٢٤٣]
و اگر نه آن بود که [همه] مردم [در انکار خدا] امّتى واحد
گردند، قطعاً براى خانههاى آنان که به [خداى] رحمان کفر مىورزيدند، سقفها
و نردبانهايى از نقره که بر
آنها بالا روند قرار مىداديم، و براى خانههايشان نيز درها و تختهايى
که بر آنها تکيه زنند.
اين آيه بيارزشي کثرت مال را بيان
ميکند. اگر شخصي با خداوند از درِ دشمني
وارد شود، خداوند نيز دشمني خود را اينگونه آشکار ميکند
که او را صاحب عِده و عُده
قرار ميدهد. اين وضعيت، سبب خواهد شد شخص مالپرست، هر دَم در گرداب
دنيا فرو رود و در معرض عذاب شديد الهي قرار گيرد؛[٢٤٤] عذابي که خداوند
وعده آن را در همين دنيا نيز داده است.[٢٤٥] پس جاي
شگفتي نيست اگر بر ثروت ظالمي افزوده شود. اين ثروت، عقوبت
ظلمي است که روا ميدارد، نه نشانه برترياش و همين ثروت،
به ابزار نابودي او بدل خواهد شد؛ چنان که قرآن اين ضابطه الهي
را در قالب داستان قارون به تصوير ميکشد.[٢٤٦] بنا به
اعتراف خود شيطان، مال دنيا بهترين و کارآمدترين ابزار براي
آلوده کردن انسان به
[٢٣٨]. حديد، ٢٠.
[٢٣٩]. نک: لسان العرب، ج٨، ص٣٢٩؛ معجم مقاييس اللغة، ج٥، ص٢٩٤.
[٢٤٠]. نک: الصحاح، ج٢، ص٧٦٨؛ المصباح المنير، ص٤٤٥.
[٢٤١]. زخرف، ٣٥.
[٢٤٢]. نک: تاج العروس، ج١٢، ص٢٤٦؛ مجمع البحرين، ج٥، ص٦٥.
[٢٤٣]. زخرف، ٣٣ - ٣٤.
[٢٤٤]. حديد، ٢٠.
[٢٤٥]. توبه، ٨٥.
[٢٤٦]. قصص، ٧٦.