علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١٧

ولى ادامه نيافت.[٢٢] عباس‌ميرزا تمام صنايعي که در اروپا و روسيه وجود داشت و در ايران نبود، وارد ايران کرد و اولين آن‌ها صنعت چاپ بود. ابتدا چاپ سربي انجام مي‌شد که بسيار پرهزينه بود، اما به زودي چاپ سنگي جاي آن را گرفت. تا سال ١٢٩٠ق که ناصرالدين شاه در سفر به اروپا يک دستگاه چاپخانه با حروف عربى از فرنگستان به ايران آورد، تمام چاپ‌هاى ايران به صورت سنگى صورت مى‌شد. چاپ‌هاي سنگي ايران کيفيت خوبي نداشت، اما چاپ‌هاي سنگي هند و مصر چاپ‌هايي بسيار نفيس است. ايران پس از جنگ بيست ساله با روسيه که در ده ساله اول به قرارداد گلستان و در ده ساله دوم به قرارداد ترکمن‌چاي انجاميد، بسيار ضعيف و فقير شد.

٢. اولين کتاب‌هاي چاپي در ايران

برخي از اولين کتاب‌هاى چاپى در ايران عبارت‌اند از:

١. جهاديه: نوشته ميرزا عيسى قائم ‌مقام فراهاني، چاپ شده در سال ١٢٣٣ق.[٢٣]

٢. مآثر السلطانية: اين کتاب تأليف عبدالرزاق دنبلى خويى متخلص به مفتون است
که در سال ١٢٣٦ق تأليف شد و در سال ١٢٤١ق به چاپ رسيد. موضوع آن، تاريخ ايران
در دوره پادشاهي فتح‌علي‌شاه قاجار است که جنگ‌هاي ايران و روس را به طور مفصل روايت مي‌کند.

٣. تعليم‌نامه، در اعمال آبله زدن[٢٤]: تأليف کارمک انگليسى، ترجمه ميرزا محمد بن عبدالصبور خويى، معروف به حکيم قبلى، چاپ شده در ١٢٤٥ق. تا اين زمان، کتاب‌هاي مذهبي چاپ نشده بود. پس از آن کتاب‌هاي مذهبي ذيل چاپ شد.

٤. حيوة القلوب و جلاء العيون: تأليف علامه محمدباقر مجلسي، هر دو در سال ١٢٤٠ ق.

٥. مفتاح النبوة: حاج ملارضا همدانى در سال ١٢٤٠ق اين کتاب را نگاشت. حاج ملامحمد‌رضا همداني ملقب به کوثر همداني يا کوثر علي‌شاه همداني از مفسران، صوفيان و عرفاي قرن سيزدهم هجري و از سلسله نعمت‌الهيه بوده است.

٦. حق اليقين: ملامحمدباقر مجلسى در سال ١٢٤١ق.

٧. زاد المعاد: ملامحمدباقر مجلسى در سال ١٢٤٤ق.

[٢٢]. ارغنون ص٢٧٢ - ٢٧٩.

[٢٣]. تا زمان رضاشاه، همه تاريخ‌هاي موجود در کتاب‌ها، تاريخ قمري است.

[٢٤]. آبله يکي از امراض مهم در آن زمان به شمار مي‌رفت که ايراني‌ها به دنبال درمان آن بودند.