علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٧٠
مقدمه
زمانها و مکانها هيچگاه نزد خداوند متعال يکسان نيستند؛ بلکه برخي از آنها نسبت به برخي ديگر اهميت و امتياز بيشتري دارد. در ميان زمانها، برخي از ماههاي دوازدهگانه مانند ماه رجب، شعبان و رمضان داراي فضيلت ويژهاي هستند که از ميان اينها، ماه مبارک رمضان امتيازي ويژهتر دارد و در قرآن کريم و روايات، فضيلتهاي فراواني براي آن، نقل شده است.
صحيفه سجاديه به عنوان يکي از غنيترين منابع معرفتي و دعايي شيعه، به ويژگيهاي ماه مبارک رمضان و چگونگي بهرهگيري از روزها و شبها و لحظات آن، در دعاهاي ٤٤ و ٤٥ پرداخته است. در کنار معارف والاي صحيفه سجاديه درباره ماه مبارک رمضان، نامهايي براي اين ماه شريف ذکر شده که داراي اهميتاند. ضرورت پژوهش پيش رو، اين است که نامهاي ماه رمضان، موجب فهم فضايل و قدر دانستن آن براي افزايش معرفت و انجام اعمال عبادي است. شناسايي نامهاي ماه مبارک رمضان در صحيفه سجاديه از اهداف اين پژوهش است.
درباره نامها و اوصاف ماه مبارک رمضان، دو مقاله با عنوان «اوصاف ماه مبارک رمضان در آيينه کلام معصوم»[١٤٣] و «نامها و القاب ماه مبارک رمضان»[١٤٤] نگاشته شده که تنها به بيان بخشي از نامهاي ماه مبارک رمضان از ديدگاه صحيفه سجاديه پرداختهاند و ساير نامها و اوصاف و القاب، از ديدگاه ساير معصومان: ذکر شده است. نوشتار حاضر براي نخستينبار، تمام نامهاي ماه رمضان در صحيفه سجاديه را جمعآوري کرده و به تحليل آنها پرداخته است.
الف) نامهاي توصيفي ماه مبارک رمضان
امام سجاد٧ در دعاي ٤٤ صحيفه سجاديه براي ورود ماه مبارک رمضان، ابتدا حمد و ثناي الهي را بهجا آورده، سپس يکي از راههاي رسيدن به خداوند متعال را ماه رمضان دانسته و به دنبال آن، چند نام براي اين ماه شريف ذکر فرموده است:
[١٤٣]. نوشته محمدرضا جواهري، مؤسسه فرهنگي _ اطلاعرساني تبيان، ١٣٨٧.
[١٤٤]. نوشته محمد قاسمي، روزنامه کيهان، ١٩ خرداد ١٣٩٥.