علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٧٧

مکان آمده‌اند. روزه يعني خودداري شخص از خوردن و نوشيدن و ساير چيزهايي که
منع شده است.[١٧٤]

روزه‌دار حقيقي

روزه داراي درجات مختلفي است؛ کمترين درجه آن، اين است که روزه‌دار به نيت اطاعت از فرمان خداوند متعال از برخي کارها مانند خوردن، آشاميدن و... از اذان صبح تا اذان مغرب خودداري کند. اين مقدار، کمترين درجه روزه به شمار مي‌رود؛ اما در احاديث معصومان: درجات بيشتري براي روزه بيان شده که به آن‌ها اشاره مي‌شود:

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ... وَ أَعِنَّا عَلَى صِيَامِهِ‌ بِکَفِّ الْجَوَارِحِ عَنْ مَعَاصِيکَ، وَ اسْتِعْمَالِهَا فِيهِ بِمَا يُرْضِيکَ حَتَّى لَا نُصْغِيَ بِأَسْمَاعِنَا إِلَى لَغْوٍ، وَ لَا نُسْرِعَ بِأَبْصَارِنَا إِلَى لَهْوٍ وَ حَتَّى لَا نَبْسُطَ أَيْدِيَنَا إِلَى مَحْظُورٍ، وَ لَا نَخْطُوَ بِأَقْدَامِنَا إِلَى مَحْجُورٍ، وَ حَتَّى لَا تَعِيَ بُطُونُنَا إِلَّا مَا أَحْلَلْتَ، وَ لَا تَنْطِقَ أَلْسِنَتُنَا إِلَّا بِمَا مَثَّلْتَ؛[١٧٥]

خداوندا !بر پيامبر و خاندانش درود فرست ... و به وسيله نگه‌داشتن اعضا از گناهان و به‌کارگيري آن در آن‌چه تو را خشنود مي‌سازد، ما را بر روزه گرفتن اين ماه يارى نما تا به هيچ سخن بيهوده‌اي گوش نسپاريم و به هيچ بازيچه‌اي ننگريم و به هيچ حرامي دست نگشاييم و به سوى هيچ حرامى قدم بر نداريم و چيزى جز آن‌چه تو حلال کرده‌اى در شکم‌هاى خود جاى ندهيم و زبان ما جز آن‌چه تو گفته‌اي، سخن نگويد.

امام سجاد٧ در اين دعاي شريف، از خداوند متعال درخواست ياري نموده که با نگه‌داشتن اعضا از حرام، روزه ماه رمضان را به‌جا آورد.

امام صادق٧ نيز در حديثي چنين فرمود:

قَدْ رُوِيَ‌ عَنْ‌ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ٧ أَنَّه‌ قَالَ لِمُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ: يَا مُحَمَّدُ! إِذَا صُمْتَ فَلْيَصُمْ سَمْعُکَ وَ بَصَرُکَ وَ لِسَانُکَ وَ لَحْمُکَ وَ دَمُکَ وَ جِلْدُکَ وَ شَعْرُکَ وَ بَشَرَتُکَ فَلَا يَکُنْ يَوْمُ صَوْمِکَ کَيَوْمِ فِطْرِک؛[١٧٦]

امام صادق٧ به محمد بن مسلم فرمود: اي محمد! هرگاه روزه گرفتي بايد گوش و چشم و زبان و گوشت و خون و پوست و مو و روي تو نيز روزه باشد؛ پس روزي که در آن روزه‌اي مانند روزي که در آن روزه نيستي، نباشد.

[١٧٤]. معجم مقاييس اللغة، ج٣، ص٣٢٣.

[١٧٥]. الصحيفة السجادية، ص١٨٨.

[١٧٦]. المقنعة، ص٣١٠.