علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١٢
کاغذ آورد.
الخوري _ کتابشناس الجزايري _ معتقد است:
بخش اعظم فکر بشري از طريق نسخه خطي به نسلهاي آينده انتقال پيدا کرده و سير و سفر نسخه خطي، باعث سير افکار بشري در اقصي نقاط دنيا شده است. معرفي کتابهاي خطي نهفته در کتابخانههاي عمومي و خصوصي، نخستين گام در خدمت به عالَم علم است.[١٢]
نسخههاى خطى بر جاى مانده در علوم مختلف مانند حديث، تفسير، فقه، اصول، فلسفه، کلام، نجوم، رياضيات، موسيقى، پزشکى، خطاطى، کشاورزى، فيزيک، شيمى و... نشانگر تلاش گسترده دانشمندان مسلمان در علوم مختلف و اختراع و ابداعهاى گسترده در اين عرصه است. سوگمندانه بايد گفت در کشف و معرفى اين گنجينههاى عظيم، آنچنان که بايد و شايد تلاش کافى صورت نگرفته است. شناخت نسخههاي خطي در انتخاب، بررسي و تصحيح آنها سهمي بسيار مهم دارد.
بنابراين، نسخههاي خطي به دو دليلِ قدمت و سپس داشتن جنبه علمي بسيار مهماند. در ميان نسخههاي خطي، بالاترين اعتبار از آنِ نسخه اصل يا مادر است. نسخه اصل، نسخهاي است که توسط خود مؤلف نوشته شده يا اينکه کاتبي آن را نگاشته، اما مؤلف، خود آن را تصحيح و بازخواني کرده است. تعبير مادر بودن اين نسخه نيز از اينروست که براي نسخههاي ديگر، اساس و پايه است؛ يعني نسخه مادر، کل است و هر آنچه نوشته ميشود جزئي از کل به شمار ميرود.
٣. روشهاي نسخهبرداري در قديم
درباره اينکه نسخهبرداران چه روشي در نسخهبرداري داشتهاند، سندي در دست نيست؛ اما از آثار بازمانده ميتوان طرق زير را براي تهيه نسخههاي متعدد از يک کتاب در نظر گرفت.
٣-١. نسخهبرداري انفرادي
از جمله مشاغلي که تا پيش از اختراع ماشين چاپ در جوامع اسلامي وجود داشته، کار نسخهبرداري از کتابهاي عالمان و دانشمندان بوده که در مقابل آن، مزد دريافت
[١٢]. مقدمهاي بر اصول و قواعد فهرستنگاري در کتب خطي، ص٢.