علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١٢١
کامل مىگيرند، امّا هنگامى که مىخواهند براى ديگران
پيمانه يا وزن کنند،
کم مىگذارند.
کمفروشي، از جمله عوامل مهم ايجاد اختلال در تعاملات مالي مسلمين است که سبب از بين بردن اطمينان خاطر در خريد و فروش و نشاط بازار ميشود. بازاري که در آن ناهنجاريِ کمفروشي پديد آيد، از رونق خواهد افتاد و دامنه فساد مالي گسترش خواهد يافت.
و) اصلاح الگوي مصرف
قرآن کريم براي مقاوم کردن اقتصاد فردي و حکومتي و رهانيدن امت اسلامي و مخاطبان خود از بنبستها و رکودهاي اقتصادي، به چگونگي مصرف نعمتهاي خداوند نظر دارد تا از اين رهگذر ضمن رعايت تعادل و اخلاق، اقتصاد فرد و جامعه نيز اثر پذيرد و دچار تزلزل نشود.
١. پرهيز دادن از اسراف
اثر ابتدايي و مستقيم اسراف اين است که اموالي که با صرف انرژي و وقت به دست آمده است، بدون داشتن فايده، به هيچ تبديل ميشود. حال اگر اسرافِ صورت گرفته در يک مجتمع بزرگ انساني را به شمار آوريم، مقدار عظيم هدر رفت مال و ضرر اقتصادي به راحتي قابل تصديق است. بنابر همين ضرر هنگفت و خسارت بزرگ است که برخي از روايات، اسراف را به بارآورنده فقر معرفي کرده اند.[٣٣٦] قرآن کريم در اينباره ميفرمايد:
Gيَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ وَ کُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَF؛[٣٣٧]
اى فرزندان آدم! زينت خود را به هنگام رفتن به مسجد،
با خود برداريد!
و [از نعمتهاى الهى] بخوريد و بياشاميد، ولى اسراف نکنيد
که خداوند مسرفان را دوست نمىدارد.
رواياتي نيز در ذيل اين آيه به حدود اسراف و مصاديق آن پرداختهاند.
سليمان بن صالح ميگويد: به امام صادق٧ گفتم: کمترين حد اسراف چيست؟ فرمود:
اينکه لباس قابل استفاده را دور بيندازي، اضافه ظرف غذا را بريزي، خرما را بخوري و
[٣٣٦]. من لا يحضره الفقيه، ج٣، ص١٧٤.
[٣٣٧]. اعراف، ٣١.