علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١١٩
دارد و اين دري است که به ضرر عامه مردم گشوده ميشود؛ عيبي براي حکومت است. پس از احتکار منع کن، چراکه رسول الله٦ از آن نهي کرد ... و بايد خريد و فروش به سادگي و موازين عدالت صورت گيرد و نه به خريدار و نه به فروشنده زيان رسد. کسي که پس از نهي کردن تو به احتکار مبادرت ورزد او را کيفر کن، بدون اينکه زيادهروي کني، که رسول خدا٦ چنين کرد.[٣٢٦]
٢. پرهيز دادن از قمار
قمار، از باطلترين مشاغل به شمار ميرود که قرآن
کريم از آنها نهي فرموده است.
در برخي از آيات بر بطلان و حرمت قمار، صريحاً تأکيد شده[٣٢٧]
و به فسادآور بودن آن
اشاره گرديده است. در برخي ديگر از آيات، از اين
عمل قبيح به صورت عام ياد شده
و باطل بودن ارتزاق از اين راه تذکر داده شده است؛ همچنان که در آيه ٢٩
سوره
نساء ميفرمايد:
Gيا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْکُلُوا أَمْوالَکُمْ بَيْنَکُمْ بِالْباطِلِ إِلَّا أَنْ تَکُونَ تِجارَةً عَنْ تَراضٍ مِنْکُمْ وَ لَا تَقْتُلُوا أَنْفُسَکُمْ إِنَّ اللَّهَ کانَ بِکُمْ رَحِيماًF؛[٣٢٨]
اى کسانى که ايمان آوردهايد! اموال يکديگر را به باطل [و از طرق نامشروع] نخوريد، مگر اينکه تجارتى با رضايت شما انجام گيرد. و خودکشى نکنيد! خداوند نسبت به شما مهربان است.
أسباط بن سالم نقل ميکند: در نزد امام صاق٧ بودم که مردي نزد ايشان آمد ودرباره آيه Gيا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَأْکُلُوا أَمْوالَکُمْ بَيْنَکُمْ بِالْباطِلِF پرسيد. حضرت در جواب فرمود: «عنى بذلک القمار؛ خداوند از اين کلام قمار را اراده کرده است».[٣٢٩]
علامه طباطبايي در ذيل اين آيه مينويسد:
مجموع جمله Gلَا تَأْکُلُوا أَمْوالَکُمْ بَيْنَکُمْF وقتى مقيد شود به قيد «بالباطل»، نهى از معاملات ناقله از آن استفاده مىشود؛ يعنى معاملاتى که نهتنها مجتمع را به سعادت و رستگارياش نمىرساند، بلکه ضرر هم مىرساند و جامعه را به فساد و هلاکت مىکشاند. و اين معاملات باطل از نظر دين عبارتاند از امثال ربا و قمار و معاملات
[٣٢٦]. همان، ج٧٤، ص٢٥٩.
[٣٢٧].
Gيا
أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ
وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ
فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَF.
(مائده، ٩٠)
[٣٢٨]. نساء، ٢٩.
[٣٢٩]. کتاب التفسير، ج١، ص٢٣٦.