علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٩٥

را در راهى که معيّن نموده صرف کنند.[٢٥٢] از اين‌رو اندوختن ثروت براي خود يا مصرف نابجاي آن، بر خلاف خواسته خداوند و حرام است.

٣. مال، مايه فريب

دنيا در ظاهر شيرين است، اما باطني فريبنده دارد. مال و دارايي انسان، به عنوان يکي از مصاديق دنيا، داراي همين ويژگي است. امام صادق٧ دنيا را به آب دريا تشبيه مي‌کند که نوشنده از آن هيچ‌گاه سيراب نخواهد شد:

مَثَلُ الدُّنيا کَمَثَلِ ماءِ البَحرِ کُلَّما شَرِبَ مِنهُ العَطشانُ ازدادَ عَطَشا حَتّى يَقتُلَهُ؛[٢٥٣]

حکايت دنيا، حکايت آب درياست که هرچه تشنه از آن بيشتر بنوشد، تشنه‌تر مى‌شود تا سرانجام، او را بکُشد.

انساني که فريب خورده ظاهر دنيا شده، مانند کسي است که فريب گوارا بودنِ آب دريا را خورده باشد. اگر انسان هدفش از رسيدن به دريا رفع تشنگي با آب دريا باشد، هيچ‌گاه به هدف خود نخواهد رسيد؛ اما اگر دريا را وسيله حرکت و به‌دست‌آوردن آب گوارا قرار دهد، چه‌بسا به هدف خود برسد. مَثَل دنيا نيز اين‌گونه است که اگر انسان، دنيا را به خاطر خودِ دنيا و سير شدن از آن بخواهد، فريب خورده و هيچ‌گاه احساس سيري نمي‌کند.

٤. نهي از همنشيني با ثروتمندان

ثروتمندانِ دنياپرست، مردگان متحرک‌اند.[٢٥٤] امام باقر٧ به شخصي چنين
توصيه فرمود:

يا فُلانُ! لا تُجالِسِ الأَغنِياءَ، فَإِنَّ العَبدَ يُجالِسُهُم وهُوَ يَرى أنَّ للّهِ عَلَيهِ نِعمَةً، فَما يَقومُ حَتّى يَرى أن لَيسَ لِلهِ عَلَيهِ نِعمَةٌ؛[٢٥٥]

اى فلانى! با توانگران همنشيني نکن؛ زيرا بنده درحالي که معتقد است خدا به او نعمت داده، نزد آن‌ها مي‌نشيند و از نزد آن‌ها برنمي‌خيزد، مگر آن‌که معتقد مي‌شود خداوند به او نعمتي نداده‌ است.

خداوند در قلب ثروتمنداني که همه دغدغه و همتشان دنياست، جايي ندارد. از اين‌رو

[٢٥٢]. نک: من لا يحضره الفقيه، ج‌٢، ص٥٧، ح١٦٩٣.

[٢٥٣]. الکافي، ج‌٢، ص١٣٦، ح٢٤.

[٢٥٤]. نک: الخصال، ج‌١، ص٢٢٨، ح٦٥.

[٢٥٥]. الأمالي للصدوق، ص٢٥٣، ح٣.