علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٨٦

مقدمه

از جمله مسائل مطرح در حوزه اقتصاد اسلامي و مرتبط با مباحث اخلاقي، اين است که آيا از نگاه اسلام، «ثروتمندي» امري نکوهيده به شمار مي‌آيد؟

پاسخ اين است ‌که اسلام دو گونه نگاه به ثروت دارد؛ گاهي داشتن مال را تأييد مي‌کند، مانند اين‌که بخشي از احکام اسلامي به عقود و ايقاعات اختصاص داده شده است که با دارايي انسان، ارتباطي مستقيم دارد. در مقابل، مال‌دوستي و حب دنيا اصلي‌ترين عامل گمراهي شمرده مي‌شود. همه اين موارد نشان از نقش ويژه «مال» در زندگي انسان و تأثيرگذاري آن بر سرنوشت او دارد.

نوشتار پيش رو، به بررسي جايگاه «ثروت» در نگاه اسلام و بيان تأثيرات آن بر زندگي انسان‌ها مي‌پردازد. چگونگي تعامل با ثروت، در تعيين سرنوشت انسان، نقشي مستقيم دارد. ازاين‌رو آشنايي بهتر با اين پديده‌ ضروري مي‌نمايد. هدف از بيان اين موضوع، اصلاح نگرش نسبت به ثروت و ثروتمندي است. استفاده بهتر از «مال» در راستاي بهبود زندگي مسلمانان از بهره‌هاي اين نوشتار به شمار مي‌رود. اين پژوهش با استفاده از آثار مکتوب و ديجيتال، آيات و روايات مرتبط را جمع‌آوري کرده و سرانجام، بخشي از آن‌ها به عنوان مواد مقاله، توصيف و تحليل شده‌اند.

نگاشته‌هايي به‌صورت مستقل يا ضمني به موضوع «ثروت» پرداخته‌اند. عده‌اي اين موضوع را تنها از نگاه قرآن بررسي کرده‌اند و برخي علاوه بر قرآن، از احاديث معصومان: نيز بهره گرفته‌اند.[١٩١] اين مقاله با رويکرد نماياندن جايگاه ثروت در نگاه اسلام و نقش آن در زندگي و سرنوشت انسان نوشته شده است. وجه تمايز اين نگاشته با تحقيقات ديگر، بهره‌گيري بيشتر از روايات، در ساختاري مناسب است. برخي مستندات به کار رفته ذيل بخش‌ها و همچنين برداشت‌ها از برخي آيات و روايات، مستنداتي نو هستند که در ديگر نگاشته‌ها يافت نشد.

ساختار اين نوشتار از سه بخش اصلي ترکيب يافته است؛ بخش اول به ارزشمندي ثروت در نگاه قرآن و حديث و بخش دوم، به جنبه نکوهيده مال اختصاص مي‌يابد. در پايان به

[١٩١]. نک: «دنياگرايي و پيامدهاي آن از ديدگاه قرآن»، شکوفه جهانپور؛ «دنياگرايي و دنياگريزي از ديدگاه قرآن»،
حسين فقيه.