علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٧١
والْحَمْدُ لِلهِ الَّذِي جَعَلَ مِنْ تِلْکَ السُّبُلِ شَهْرَهُ شَهْرَ رَمَضَانَ، شَهْرَ الصِّيَامِ، وَ شَهْرَ الْإِسْلَامِ، وَ شَهْرَ الطَّهُورِ، وَ شَهْرَ التَّمْحِيصِ، وَ شَهْرَ الْقِيَام؛[١٤٥]
سپاس خداوندي را که يکي از آن راهها (راههاي رسيدن به خداوند) را ماه خويش، ماه رمضان، ماه روزه، ماه اسلام، ماه پاکي، ماه خالص کردن و ماه شبزندهداري قرار داد.
در دعاي ٤٥ نيز ميفرمايد:
السَّلَامُ عَلَيْکَ يَا شَهْرَ اللَّهِ الْأَکْبَرَ، وَ يَا عِيدَ أَوْلِيَائِه؛[١٤٦]
خداحافظ اي بزرگترين ماه خداوند و اي عيد دوستان الهي.
بعضي از اين نامها مانند «شهر الله»، «شهر الله
الاکبر» و «شهر الاسلام» از آن جهت
که براي روزهدار جنبه عملي ندارند، بلکه در بيان اوصاف ماه مبارک
رمضان ذکر شدهاند،
با عنوان نامهاي توصيفي آورده شده و ساير نامها به
اين دليل که در مقام عمل، روزهدار
را به روزه، شبزندهداري، طهارت يا خالص شدن تشويق ميکند،
با عنوان نامهاي تشويقي ذکر شدهاند.
١. ماه خداوند
در اين دعاي شريف، امام سجاد٧ نخستين نامي که براي ماه مبارک رمضان به کار برده، «شَهرَهُ» _ ماه خداوند متعال _ است. پيامبر اکرم٦ نيز در خطبه شعبانيه اين نام را براي ماه مبارک رمضان به کار برده است:
اَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ قَدْ أَقْبَلَ إِلَيْکُمْ شَهْرُ اللَّهِ بِالْبَرَکَةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ الْمَغْفِرَة؛[١٤٧]
اي مردم! ماه خداوند، با برکت، رحمت و آمرزش به سوي شما روي آورده است.
ماههاي خداوند متعال
همه ماههاي دوازدگانه از آنرو که مخلوق حق تعالي هستند، به خداوند تعلق دارند؛ با اين حال در ميان احاديث معصومان: تنها بعضي از ماهها مانند ماه رجب، شعبان و رمضان، به خداوند نسبت داده شده و درباره آنها تعبير «شهر الله» به کار رفته است. اين نوع احاديث را ميتوان به چهار دسته مختلف تقسيم کرد:
دسته اول: احاديثي که ماه رمضان و ماه شعبان را ماه خداوند متعال ميدانند.
[١٤٥]. الصحيفة السجادية، ص١٨٦.
[١٤٦]. همان، ص١٩٨.
[١٤٧]. عيون أخبار الرضا٧، ج١، ص٢٩٥.