علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١١٥

پيش گرفته‌اند و عقاب الهي شامل حالشان شده است، اما مردمي ثروتمند بوده‌اند و علت ثروتمندي آن‌ها، گستردگي و تنوع کشاورزي و فراواني محصولات بوده و خداي سبحان اين فراواني را نعمت و رزق خود بر آن‌ها به شمار آورده است:

Gلَقَدْ کانَ لِسَبَإٍ فِي مَسْکَنِهِمْ آيَةٌ جَنَّتانِ عَنْ يَمِينٍ وَ شِمالٍ کُلُوا مِنْ رِزْقِ رَبِّکُمْ وَ اشْکُرُوا لَهُ بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَ رَبٌّ غَفُورٌF؛[٣١٦]

براى قوم سبأ در محل سکونتشان نشانه‌اى [از قدرت الهى] بود؛ دو باغ [بزرگ و گسترده] از راست و چپ [رودخانه عظيم با ميوه‌هاى فراوان و به آن‌ها گفتيم:] از روزى پروردگارتان بخوريد و شکر او را به‌جا آوريد؛ شهرى است پاک و پاکيزه، و پروردگارى آمرزنده.

علامه طباطبايي در تفسير Gکُلُوا مِنْ رِزْقِ رَبِّکُمْF مي‌گويد:

در اين جمله امر مى‌کند رزق پروردگارتان را از اين دو مزرعه بخوريد، و اين کنايه است از اين‌که اين دو مزرعه از جهت حاصل‌خيزى تمامى اقتصاد آن مردم را اداره مى‌کرده‌.[٣١٧]

با مشاهده آيات يادشده و تفحص در روايات، مي‌توان دريافت که زراعت و باغ‌داري _ که منشأ توليد نان و نيازهاي غذايي جامعه است _ از مشاغل توليدي و تکيه‌گاه‌هاي اقتصاد به شمار مي‌آيد. به نظر مي‌رسد جامعه‌اي که از اين حيث به خودکفايي برسد، اقتصاد خود را بر پايه‌اي محکم بنا نهاده است.

امام صادق٧ مي‌فرمايد:

از پيامبر٦ سؤال شد: چه مالي بعد از گاو بهتر است؟ حضرت فرمود: چيزهايي که در هنگام گل و لاي [و بارندگي] محکم و استوارند و در هنگام خشکي و بي‌آبي زمين [تابستان] غذا دهنده هستند؛ بهترين چيز نخل است. هر کس آن را فروخت، [بداند که] پول حاصل از فروش آن مانند خاکستري است که در يک روز پرباد، بر بالاي قله‌اي باشد، الّا اين‌که به جاي آن دوباره نخل بخرد.[٣١٨]

پيامبر٦ متناسب با واقعيت حاکم بر سرزمين حجاز و وابستگي مردم آن زمان به نخل، به آن اشاره کرده است. بنابراين مي‌توان گفت هر سرزمين متناسب با شرايط اقليمي

[٣١٦]. سبأ، ١٥.

[٣١٧]. ترجمه تفسير الميزان، ج١٦، ص٥٤٩.

[٣١٨]. وسائل الشيعه، ج١٧، ص٧١-٧٢.