علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١١٢

شوند. از اين‌رو از اشاره آيه مي‌توان به‌جز تأکيد بر توليد، لزوم بهره بردن از منابع سرزميني خود و تکيه بر ظرفيت‌هاي داخلي را نيز استفاده کرد.

١. اشاره به توليد خوراکي‌ها و زينت‌آلات از دريا

آياتي از قرآن به توليدات دريايي و دريافت رزق از اين خوان گسترده الهي اشاره مي‌کند و آن را فضل خدا بر بندگانش مي‌داند. خداوند در آيه ١٥سوره ملک مي‌فرمايد:

Gوَ هُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْکُلُوا مِنْهُ لَحْماً طَرِيًّا وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَها وَ تَرَى الْفُلْکَ مَواخِرَ فِيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَF؛

او کسى است که دريا را مسخّر [شما] ساخت تا از آن، گوشت تازه بخوريد و زيورى براى پوشيدن [مانند مرواريد] از آن استخراج کنيد و کشتي‌ها را مى‌بينى که سينه دريا را مى‌شکافند تا شما از فضل خدا بهره گيريد، شايد شکر نعمت‌هاى او را به‌جا آوريد!

آيه شريفه به روشني امکان استفاده از دريا را در سه عرصه جداي از هم بيان مي‌کند که هرکدام منبعي عظيم از توليد و تجارت و در نهايت درآمد را براي مردم و حکومت‌ها به دنبال خواهد داشت. روشن است که اشاره قرآن به اين مسئله و معرفي آن به عنوان يکي از آيات الهي، مي‌تواند مسلماناني را که در همسايگي دريا قرار دارند به بهره بردن بيشتر و دقيق تر از اين عرصه‌ها برانگيزد.

امام علي٧، عاصم بن زياد _ که تارک دنيا شده، رهبانيت پيشه کرده بود _ را به حضور طلبيد و براي روشن کردن خطا و اشتباه بودن عمل او فرمود:

واي برتو اي عاصم! آيا مي‌پنداري که خدا لذات را بر تو مباح کرده اما دوست ندارد تو از آن‌ها بهره ببري؟! تو کمتر از آني که خدا چنين برخوردي با تو کند؛ يا آيا قول خدا را نشنيده‌اي که مي‌فرمايد: «... از هر دو گوشتى تازه مى‌خوريد و وسايل زينتى استخراج کرده، مى‌پوشيد»؟ به خدا قسم که مصرف کردن نعمت‌هاي خدا نزد او بهتر است از شمردن نعمت‌ها.[٣٠٩]

٢. اشاره به بهره‌وري از معادن

قرآن در اشاره به توليد و ارشاد به بهره بردن از منابع خدادادي، معادن آهن را نازل شده از طرف خدا براي منفعت بردن مردم معرفي مي‌کند:

[٣٠٩]. شرح نهج البلاغه، ج١١، ص٣٥-٣٦.