علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١١١
مگر اينکه تجارتى با رضايت شما انجام گيرد. و خودکشى نکنيد! خداوند نسبت به شما مهربان است.
تجارت در اصطلاح روايات، معنايي عام دارد و هر شغل درآمدزايي را دربر ميگيرد. محمد بن فضيل از امام کاظم٧ در اينباره نقل چنين ميکند:
هر کاري که انسان با آن دري به رزقش بگشايد تجارت است.[٣٠٦]
اگر تجارت به اين معنا در يک جامعه فرهنگ غالب شود و مردم از اين راه در پي غنابخشي به زندگي خود باشند، ضمن ايجاد فضاي پاک اقتصادي، دست حکومتها در جهت دادن سرمايههاي عمومي به سمت توليد و عمران گشادهتر خواهد بود و غناي عمومي را در پي خواهد داشت.
امام صادق از امير مؤمنان٨ چنين روايت ميفرمايد:
به تجارت بپردازيد؛ به درستي که بينيازي از آنچه در دست ديگران است در آن نهفته است.[٣٠٧]
ج) اشاره به توليد و تکيه بر ظرفيتهاي داخلي
قابل استفاده کردن منابع خدادادي موجود در زمين از راه تبديل و نيز بهره بردن از موجودات خوراکي و تزييني و صنعتي و ... که در سطح زمين قابل دسترسي هستند، يکي از اشارات قرآن است؛ همچنان که ميفرمايد:
Gهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ ذَلُولاً فَامْشُوا فِي مَناکِبِها وَ کُلُوا مِنْ رِزْقِهِ وَ إِلَيْهِ النُّشُورُF؛[٣٠٨]
او کسى است که زمين را براى شما رام کرد. بر شانههاى آن راه برويد و از روزيهاى خداوند بخوريد و بازگشت و اجتماع همه به سوى اوست.
بر اساس دستور آيه، وظيفه فردفرد مسلمانان در بهره بردن از ثروتهاي طبيعي _ که امروزه نام توليد بر آن ميگذارند _ قابل دريافت است. به ديگر تعبير، آيه شريفه با رام خواندن زمين، در دسترس بودن و سهل الوصول بودن منابع را يادآور ميشود و از مردم ميخواهد حرکت کنند و با همت و تلاش رزق خود را از اين منابع موجود در زمين بهرهمند
[٣٠٦]. الکافي، ج٥، ص٣٠٦.
[٣٠٧]. همان، ج٥، ص١٤٩.
[٣٠٨]. ملک، ١٥.