علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٤٦ - بررسی و تحلیل احادیث شیعه در باره قضا شدن نماز صبح پیامبر
پروردگار تو میداند که تو و گروهی از آنان که با تو هستند، نزدیک به دو ثلث شب و نیم شب و ثلث شب را به نماز میایستید.
چگونه میتوان تصور کرد که برای نماز واجبش در خواب مانده باشد؟! مگر نه این است
که خدا خبر از تحقق این امر داده، آیا قضا شدن نماز صبح آن حضرت، نقض خبر و علم
خداوند نمیکند؟
٦. همان گونه که پیشتر در سخنان شیخ انصاری ذکر شد که اگر سهو بر پیامبر٦ ناروا و غیر صحیح است و مقام نبوت پیامبر٦ از آن مبراست، به طریق اولی باید از این حالت هم به دور باشد؛ چون سرزنشی که نسبت به خواب ماندن از نماز صورت میگیرد، بیش از سهو است و بدی و زشتی سهو اگر بتوان آن را کاستی تلقی کرد، به مراتب کمتر از خواب ماندن برای نماز است.
نتیجه
هر چند در میان روایاتی که گویای خواب ماندن رسول خدا٦ برای نماز صبح هستند، دو روایت صحیح و یکی موثق هستند، ولی با توجه به آنچه که گذشت، معتبر بودن سند حدیث هرگز به معنای پذیرش قطعی آن نیست و مواردی این چنین وجود دارد که در عین اعتبار سند، محتوای آنها مورد عمل و قبول واقع نشده است. در اینجا نیز با توجه به وجود برخی ناهمخوانیهای میان این احادیث با هم از یک سو و تناقضاتی که در مضمون هر یک از آنها دیده میشود از دیگر سو، نمیتوان مفادشان را پذیرفت؛ بخصوص با منافاتی که با جایگاه رفیع پیامبر٦ از نظر قرآن، سنت و عقل دارند. به راستی چگونه این حالت را میتوان برای پیامبر٦ فرض کرد، در حالی که از شاگردان مکتب آن حضرت گاه نقل میشود که حتی نماز شبشان نیز قضا نشده است. بنا بر این، به هیچ وجه نمیتوان مضمون این احادیث را قبول کرد و دست کم به قول آیة الله خویی علم آن را باید به اهلش واگذار کرد[١] و باید گفت فهم ما نمیتواند این مطلب را بپذیرد.
کتابنامه
_ الاستبصار، محمد بن حسن طوسی، تهران: دارالكتب الأسلامیه، ١٣٩٠ق.
_ استقصاء الاعتبار فی شرح الاستبصار، محمد بن حسن بن الشهید، قم: مؤسسه آل البیت، اول، ١٤١٩ق.
_ اصول علم الرجال بین النظریة و التطبیق، مسلم داوری، قم: ناشر: مؤلف، اول، ١٤١٦ق.
[١]. معجم رجال الحدیث، ج٧، ص١٧٢.