صحیح قرآن است _ به طور جامع و کامل از طریق وراثت به عترت ایشان منتقل شده است؛ این وراثت وحیانی است و انتخاب عترت برای این مقام، الهی بوده است. در دیدگاه اهل بیت: مفهوم مستفاد از ظاهر آیات سوره فاطر با روایات نبوی و بالأخص دلالتِ حدیث ثقلین، استقرار یافته و نص بودن آنها تثبیت شده است. بعد از رحلت پیامبر٦، تحقق این وراثت در شأن عترت نبوی، در احادیث اهل بیت: مورد تأکید قرار گرفته، و معصومان بر تفسیر و تطبیق انحصاری آیه در خصوص عترت نبوی پای فشرده و علیه مخالفان بدان احتجاج نموده‌اند. نقطه مشترک این احادیث، جایگاه ممتاز علمی اهل بیت: در شناخت قرآن و آگاهی از سنّت نبوی است؛ به گونه‌ای که حتی افراد شاخص صحابه و دیگر عالمان نیز چنین دانشی ندارند. در این پژوهه دو نظریه‌ اسلامی مشهور اهل سنّت و اهل بیت: در باره وارثان برگزیده قرآن بررسی شده و با تکیه بر احادیث امامیه دیدگاه مخالف اهل بیت: نقد شده است.

کلید واژه‌ها: وارثان برگزیده قرآن، تفسیر تطبیقی، وراثت کتاب، آیات ٣١- ٣٣ سوره فاطر.

درآمد

آموزۀ کلامی وراثت قرآن و وارثان برگزیدۀ قرآن، خاستگاهی قرآنی دارد. مفاد این آموزه در آیات Gوَ الَّذی أَوْحَینا إِلَیکَ مِنَ الْکِتابِ هُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقاً لِما بَینَ یدَیهِ إِنَّ اللهَ بِعِبادِهِ لَخَبیرٌ بَصیر ۞ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذینَ اصْطَفَینا مِنْ عِبادِنا فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَیراتِ بِإِذْنِ اللهِ ذلِکَ هُوَ الْفَضْلُ الْکَبیر ۞ جَنَّاتُ عَدْنٍ یدْخُلُونَها یحَلَّوْنَ فیها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ لُؤْلُؤاً وَ لِباسُهُمْ فیها حَریرٌF[١] بیان شده است. مطابق اصل حجیت دلالت ظواهر آیات، مخاطب اصلی و اختصاصی این آیات پیامبراسلام٦ است و مقصود از هر دو عنوان «الکتاب» در آیه «وَ الَّذی أَوْحَینا إِلَیکَ مِنَ الْکِتابِ ... » و آیه «ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذینَ اصْطَفَینا ... » قرآن کریم است که بر پیامبر٦ وحی شده و همین قرآن به بندگان برگزیده خداوند به ارث رسیده است. اصالة الظهور، توجه به سیاق آیات، عهد بودن الف و لام در الکتاب و دلالت منطوقی، قوی‌ترین دلایل بر اثبات این همانی کتاب در هر دو آیه است که مفسران امامیه به آنها تأکید و استدلال نموده‌اند.[٢]

[١]. سوره فاطر، آیه ٣١- ٣٣: و آنچه از کتاب به سوی تو وحی کرده‌ایم، خود حق [و] تصدیق‌کننده [کتاب‌های‌] پیش از آن است. قطعاً خدا نسبت به بندگانش آگاهِ بیناست. سپس این کتاب را به آن بندگان خود که [آنان را] برگزیده بودیم، به میراث دادیم؛ پس برخی از آنان بر خود ستمکارند و برخی از ایشان میانه‌رو، و برخی از آنان در کارهای نیک به فرمان خدا پیشگام‌اند؛ و این خود توفیق بزرگ است. [در] بهشت‌های همیشگی [که‌] به آنها درخواهند آمد. در آنجا با دستبندهایی از زر و مروارید زیور یابند و در آنجا جامه‌شان پَرنیان خواهد بود.

[٢]. همان، ح٤٠، ٤٨، ٤٩، ٦٠، ٧٦، ١٢٠، ١٣٢، ١٣٥، ١٣٧، ١٤٠، ١٤١، ١٥٢، ١٦٥، ١٩٥، ١٩٦، ١٩٧، ٢١١، ٢٣٥، ٢٣٦، ٢٦٧، ٢٨٢، ٢٨٦، ٢٩٦، ٣٥٦، ٣٧٣، ٣٧٤، ٣٧٥، ٣٨٠، ٣٩٨، ٤٢٩، ٤٣٢، ٤٣٥، ٤٣٦، ٤٦٦، ٤٦٧، ٤٧٣، ٤٧٥، ٤٨٢، ٤٨٩، ٤٩٣، ٤٩٤، ٥١١، ٥١٢، ٥١٥، ٥٢٩، ٥٥٢، ٥٥٧، ٥٥٩، ٥٦١، ٥٦٢، ٥٦٤، ٥٧٣، ٥٧٥، ٥٧٩، ٥٨٠، ٥٨١، ٥٩٠، ٥٩٣، ٥٩٦، ٦١٣، ٦٥٩، ٦٦٣، ٦٦٩، ٦٧٤، ٦٧٨، ٦٩٤، ٦٩٥، ٧٠٥.