عن ابی جعفر قال: نزل جبرئیل بهذه الایة علی محمد هكذا ....انظر كیف ضربوا لك الامثال فضلوا السبیل فلا یستطیعون إلی ولایة علی سبیلاً و علی صلوات الله علیه هو السبیل ...[٢]

در تفسیر فرات حدیث به این شکل آمده است:

....انظر كیف ضربوا لك الأمثال فضلوا فلا یستطیعون سبیلاً، یعنی: لا یستطیعون إلی ولایة علی و علی هو السبیل.[٣]

در این نقل زیادت موجود در روایت سیاری به روشنی از آیه جدا شده است.

از تفسیری بودن ذیل برخی روایات می‌توان فهمید که اضافات موجود در صدر حدیث هم تفسیری است؛ برای نمونه از امام باقر٧ نقل شده است:

و تری الظالمین آل محمد حقّهم لما رأوا العذاب و عَلِیّ هو العذاب یقولون هل الی مردّ من سبیل.[٤]

بی شک، عبارت «و علی هو العذاب» عبارتی تفسیری است و می‌توان گفت که عبارت «آل محمد حقّهم» هم تفسیری است. این مطلب وقتی اهمیت می‌یابد که بدانیم در القرائات همیشه پس از مشتقات «ظلم»، عبارت «آل محمد حقّهم» افزوده می‌شود[٥] و شاید بتوان حکم پیش گفته را به آنها هم تسرّی داد. گاه دیده می‌شود که در روایت‌های منقول از یک امام در باره یک آیه، زیادت‌های متفاوتی وجود دارد.[٦] این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که این زیادات نصّ قرآنی نیستند، و گرنه حتماً باید به صورتی یکسان نقل می‌شدند تا گویای قرائت واحد اهل بیت باشند.

گاه امام در دعای خویش آیه‌ای از قرآن را تضمین کرده است و بی شک، در این مورد تغییرات موجود در آیه از باب قرائت نخواهند بود.[٧]

علاوه بر این، بیش از نیمی از روایات این دسته با الفاظ غیر صریح مانند: «قال»، «فی قوله
عزّ و جلّ»، «عن ...» و ... نقل شده‌اند که در آنها هم احتمال تفسیری بودن وجود دارد و هم

[١]. همان، ح٧٢٠، ٧٢١، ٧٢٢.

[٢]. افزون بر نمونه‌های زیر مقایسه کنید: همان، ح١٢٣ با تفسیر العیاشی، ج١، ص٦٨٧؛ ح١٣٦ با تفسیر فرات الکوفی، ص١١٦؛ ح١٥٤ با تفسیر العیاشی، ج١، ص٢٥٧-٢٥٨ و الکافی، ج١، ص٤٢١، ج٨، ص٢٧١؛ ح١٥٦؛ ح٢٢٩ با تفسیر القمی، ج١، ص٣١٠؛ ح٢٥١ با تفسیر العیاشی، ج٢، ص٢١١؛ ح٣٢١ با تفسیر القمی، ج٢، ص٣٥؛ ح٤٢٩ با بصائر الدرجات، ص١٣٩-١٤٠ و تفسیر فرات الکوفی، ص٢٨٤- ٢٨٥ و الکافی، ج١، ص٢٢٣؛ ح٥٢٨ با تفسیر القمی، ج٢، ص٣٢٩؛ ح٥٦٧ با الکافی، ج٨، ص٥٠؛ ح٦٤٨ با الکافی، ج٣، ص١٢٧ و فضائل الشیعة، ص٢٩.

[٣]. همان، ح٥١

[٤]. تفسیر العیاشی، ج١، ص١٧٢.

[٥]. همان، ح٦١.

[٦]. مناقب آل ابی طالب، ج١، ص٢٤٤.

[٧]. کتاب القرائات، ح٦٥، ٣٣٩