علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٨٠ - گونه شناسی روایات القرائات
پی برد.[١]
در روایتی آمده است:
عن جابر الجعفی عن ابی عبد الله قال: جاء كم محمد بما لا تهوی انفسكم بولایة علی فاستكبرتم ففریقا من آل محمد كذّبتم و فریقا تقتلون.[٢]
عیاشی در حدیثی مشابه میآورد:
عن جابر، عن ابی جعفر ...قال ابو جعفر: ذلك مثل موسی و الرسل من بعده و عیسی ضرب لأمّة محمد مثلاً، فقال: «فان جاءكم محمد بما لا تهوی انفسكم استكبرتم بموالاة علی ففریقاً من آل محمد كذبتم و فریقاً تقتلون»، فذلك تفسیرها الباطن.[٣]
فرجام نقل عیاشی نشان میدهد که این اضافات برای تبیین بطن آیه است، نه وحی قرآنی:
نزل جبرئیل بهذه الایة هكذا: بئسما اشتروا به انفسكم ان یكفروا بما انزل ...فی علی بغیاً.[٤]
ابن شهر آشوب در نقلی مشابه از امام سجاد٧ میآورد:
انه قال فی قول الله ...قال: من ولایة علی امیر المومنین و الاوصیاء من بعده.[٥]
با مقایسه این دو نقل میتوان گفت که جبرئیل وحی بیانی آورده است، نه وحی قرآنی.
امام صادق٧ در باره آیه ١١٥ سوره بقره میفرماید:
فی قوله و لقد عهدنا الی آدم من قبل كلمات فی محمد و علی و الحسن و الحسین و الائمة من ذریتهم فنسی، قال: هكذا والله نزلت علی محمد.[٦]
نقلهای منابع دیگر نشان میدهد که اضافات تفسیری است و «هکذا والله نزلت علی محمد»، نشان دهنده تفاسیر و تبیینهایی است که خدا بر پیامبر میفرستاده است.
فی قول الله: و لقد عهدنا إلی آدم من قبل فنسی و لم نجد له عزما قال: عهد إلیه فی محمد صلی الله
[١]. همان، ح٧٠١.
[٢]. همان، ح٧٠٤.
[٣]. همان، ح٧٠٦
[٤]. همان، ح٧٠٩.
[٥]. همان، ح٧٠٧
[٦]. همان، ح ٧١٧، ٧١٩.