از دیگر ویژگی‌هایی که می‌توان به عنوان خصوصیت مؤثّر در خطاب معصوم٧ از آن نام برد، فقیه یا عامی بودن مخاطب است؛ بدین معنا که نوع خطاب معصوم٧ با یک فقیه اهل علم نسبت به یک انسان معمولی و عامی متفاوت است.

اصل این نظریه را می‌توان از کلمات آیةالله بروجردی در حوزۀ مباحث رجالی ایده گرفت. ایشان دربارۀ بشیر نبّال می‌نویسند:

إنّه قلیل الروایة جدّاً، فیعلم من ذلك عدم كونه من فقهاء الأصحاب من قبیل ابن مسلم و ابن جابر، فإنّ ضبط العامیّ _ و إن كان ورعاً جدّاً _ لا یقاس بضبط الفقیه المطّلع، كیف و اشتباه العوام و خطؤهم فی فهم ما یسمعونه و ضبطه أكثر من أن یحصی؛[١]

او بسیار کم روایت است. و از این جا می‌فهمیم که او از اصحاب فقیه و دانشمند همچون ابن مسلم و ابن جابر نبوده است، چرا که ضبط یک فرد معمولی _ هرچند که بسیار هم پرهیزکار باشد _ با ضبط یک فقیه آگاه قابل مقایسه نیست؛ زیرا اشتباه عوام و لغزش آنها در فهم و ضبط آنچه می‌شنوند، بیش از آن است که برشمرده شود.

باید توجه داشت مطلبی را که آیةالله بروجردی بیان داشته‌اند، از دیدگاه قبول روایت راوی و در حوزۀ ترجیح روایات است؛ اما می‌توان آن را به عنوان ملاکی در حوزۀ خطاب معصومان: نیز به شمار آورد.

عاملی که آیةالله بروجردی سبب تمایز میان روایت فقیه و عامی بیان کرده‌اند، تفاوت ضبط و فهم حدیث در این دو و لغزش و خطای فرد عامی نسبت به فقیه است. علتی که ما این عامل را از جمله ویژگی‌های مؤثر در خطاب معصوم٧ به شمار آوردیم آن است که این دو عامل و به خصوص لغزش در فهم روایت، نه تنها در نقل و بیان روایت بلکه در تحمّل حدیث و دریافت آن از معصوم٧ نیز بسیار اثرگذار است؛ و از این رو، معصوم نیز به این تفاوت در فهم و ضبط توجه نموده و آنچه را که به افرادی همچون ابو بصیر، زراره و محمد بن مسلم خطاب می‌نماید، نسبت به یک اعرابی بیان نمی‌دارد.

نکتۀ قابل توجه دیگر این که مقصود از فقیه در این جا نه لزوماً فقیه به معنای امروزی
آن (کسی که به احکام شرعی تسلط دارد)، بلکه منظور عالمان و دانشمندان آگاه در سایر علوم دینی هستند.

نمونه:

١. در خبری از امام علی٧ از «قَدَر» سؤال می‌شود، امام در پاسخ فرمودند:

[١]. سوره رعد، آیه ٤٣.