الآیة Gعَمَّ یَتَسَائَلُونَ ۞ عَنِ النَّبَأِ العَظِیمِF قال: ذلك إلیّ إن شئت أخبرتهم و إن شئت لم أخبرهم. ثمّ قال: لكنّی أخبرك بتفسیرها، قلت Gعَمَّ یَتَسَائَلُونَF قال: فقال: هی أمیرالمؤمنین صلوات الله علیه، كان أمیرالمؤمنین صلوات الله علیه یقول: ما لله عزّ وجلّ آیة هی أكبر منّی ولا لله من نبأ هی أعظم منّی؛[١]

ابوحمزه گوید به امام باقر٧ عرض کردم: فدایت شوم! شیعه از شما در بارۀ تفسیر آیۀ Gعَمَّ یَتَسَائَلُونَ ۞ عَنِ النَّبَأِ العَظِیمِF می‌پرسند. فرمود این در اختیار من است، اگر بخواهم به آنها بگویم و اگر نخواهم نگویم؛ سپس فرمود: ولی تفسیرش را برای تو می‌گویم؛ عرض کردم: Gعَمَّ یَتَسَائَلُونَF؟ فرمود: این آیه در باره امیرالمؤمنین صلوات الله علیه است. آن حضرت می‌فرمودند: خدای عزّ و جلّ را آیه‌ای بزرگ‌تر و خبری عظیم‌تر از
من نیست.

طبق این روایت، امام باقر٧ بیان تفسیر واقعی آیۀ شریف را در خور همۀ شیعیان نمی‌دانند و می‌فرمایند که این به دست من است که هر که را خواهم آگاه کنم و هر که را نخواهم، خبر ندهم؛ اما به ابوحمزه ثمالی[٢] می‌فرمایند که تفسیر آیه را برای تو بیان می‌دارم. یعنی ابو حمزه ایمان و اعتقاد لازم برای دریافت این تفسیر را داشته است که شاید دیگران چنین زمینه‌ای نداشته باشند.

از این رو، باید گفت که خطاب معصومان: حتی به مخاطبان شیعه و امامی نیز، به نسبت ایمان و اعتقاد آنان متفاوت است.

٢. در روایتی أصبغ بن نباته از امیر المؤمنین٧ این‌گونه نقل می‌کند:

قال أمیرالمؤمنین٧: ما بال أقوام غیّروا سنّة رسول الله٦ و عدلوا عن وصیّه لایتخوّفون أن ینزل بهم العذاب، ثمّ تلا هذه الآیة: Gألَمْ تَرَ إِلَی الَّذِینَ بَدَّلُواْ نِعْمَةَ اللّهِ كُفْرًا وَأحَلُّواْ قَوْمَهُمْ دَارَ الْبَوَارِ ۞ جَهَنَّمَF.[٣] ثمّ قال: نحن النعمة الّتی أنعم الله بها علی عباده وبنا یفوز من فاز یوم القیامة.[٤]

امیر المؤمنین٧ فرمودند: چگونه است حال مردمی که سنّت پیغمبر٦ را دگرگون ساختند و از وصی او روی‌گردان شدند؟ ایشان نمی‌ترسند که عذاب بر آنها نازل شود؟ سپس این آیه را تلاوت فرمود: «آیا ندیدی حال کسانی را که نعمت خدا را به ناسپاسی تغییر دادند و قوم خویش را به دوزخ که سرای هلاکت است درآوردند». سپس فرمود: ما

[١].کشّی در روایتی ترحّم امام صادق٧ در بارۀ او را نقل می‌کند که فرمود: «رحم الله جابر الجعفی کان یصدق علینا» (.ر.ک: اختیار معرفة الرجال، ج٢، ص٤٣٦). همچنین شیخ طوسی روایتی نقل می‌کند که او هفتاد هزار حدیث از اسرار اهل بیت: را از امام باقر٧ دریافت کرده است.

[٢]. نجاشی در مورد او می‌گوید: «عنبسة بن بجاد العابد، مولی بنی أسد، کان قاضیاً، ثقة، روی عن أبی عبد الله٧، له کتاب» (رجال النجاشی، ص٣٠٢).

[٣]. ناووسیه: گروهی که معتقد به مهدویت و غیبت امام صادق٧ شده و معتقدند آن‌حضرت زنده است و نمی‌میرد تا آن‌که ظهور کند و ولایت مردم را به عهده بگیرد (ر.ک: نشوء المذاهب و الفرق الإسلامیة، ص٦٣).

[٤]. سوره نبأ، آیه ١و٢.