شناخت ویژگی‌های مخاطب مستقیم معصوم٧ از مهم‌ترین قرینه‌های فهم معنای صحیح حدیث است. ویژگی‌های اعتقادی مخاطب از جمله: دین، مذهب، گرایشات اعتقادی، میزان ایمان. ویژگی‌های علمی از جمله: میزان دانش، قدرت فهم و درک، عالم و جاهل بودن و ویژگی‌های طبعی مخاطب از جمله مهم‌ترین خصوصیات مخاطب است که نوع خاصی از خطاب معصوم٧ را به دنبال دارد.

کلید واژه‌ها: احادیث معصومان:، فهم حدیث، شناخت مخاطبان،

درآمد

عالمان بسیاری در زمینۀ فقه الحدیث قلم زده و با غور در راه‌ها و روش‌های فهم متن، لایه‌های مختلف این علم را پرورانده، تنظیم و تبیین کرده‌اند. از جمله اصول اساسی فهم حدیث در علم فقه الحدیث _ که مورد تأیید و تأکید سایر پژوهش‌گران در این حوزه است _ در نظر گرفتن قراین مختلف کلامی و مقامی همراه با متن روایت است؛ زیرا در بسیاری موارد، معنایی که در مواجهۀ ابتدایی و بدون در نظر گرفتن قرینه‌های متصل و منفصل، از حدیث برداشت می‌شود، با معنای حقیقی آن فاصلۀ بسیار دارد. از این رو، قرینه، دلیل و راهنمای فهم صحیح متن است. در میان قراین نیز، قرینه‌های حالی و مقامی که در اصطلاح محدّثان از آن به فضای صدور حدیث

[١] استادیار دانشگاه تربیت مدرس.

[٢] استادیار دانشگاه قم.

[٣] دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشکده اصول دین.