زيارتگاههاى عراق (معرفى زيارتگاه هاى مشهور در كشور عراق) - فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی - الصفحة ١٨٩ - ٢٧٥ مرقد حسن بصرى و ابنسيرين

حسن بصرى مردى بسيار اندوهگين و محمد بن سيرين فردى شوخ و خنده‌رو بود. حسن بصرى براى خشنودى خدا سخن مى‌گفت و اعتراض مى‌كرد و محمد بن سيرين براى خشنودى خدا سكوت مى‌كرد.[٦٥٩]

حسن بصرى جلسات موعظه داشت و همه عرفا و گوشه‌نشينان بصره نزد او مى‌آمدند و سخنان او را مى‌شنيدند.[٦٦٠] نقل شده كه در منزلش مجلس خاص داشت كه در آن جز در معانى زهد و پارسايى و علوم باطن سخن نمى‌گفت. تمام سخنان محفل او از آن جهان و آخرت بود و پس از نقل داستان‌هاى آموزنده دست‌هاى خود را براى دعا بلند مى‌كرد.[٦٦١] احمد بن اسحاق نقل كرده كه گفته‌اند هيچ‌كس را ترسان‌تر از حسن بصرى و عمر بن عبدالعزيز نديده‌ام، گويى كه آتش دوزخ فقط براى آن دو آفريده شده است؛[٦٦٢] اما در حلقه خود در مسجد حديث و فقه و علوم قرآن و لغت و ساير علوم مى‌گفت و اگر درباره تصوف از او سوالى مى‌شد، پاسخ مى‌داد.[٦٦٣] از وى مواعظ و لطايفى در كتب تاريخى نقل شده است.[٦٦٤]

حسن بصرى به عنوان يكى از مهم‌ترين مصادر روايى اهل سنت از جايگاه خاصى برخوردار است و ديدگاه وى مورد توجه عامه بوده است. هرچند وى به مقام و منزلت و رفعت علمى خاندان اهل بيت واقف بود؛ اما با اين حال خود را به شكل مستقل صاحب راى و نظر مى‌دانست و در مقابل اهل بيت دستگاهى علم كرده بود؛ چنان چه امام باقر (ع) به شكوه از او گفته‌اند كه ابوحنيفه اصحاب دارد، حسن بصرى هم اصحاب دارد.[٦٦٥]

[٦٥٩] . تاريخ الاسلام، ج ٧، ص ١٦٧.

[٦٦٠] . همان، ص ٦٢.

[٦٦١] . الطبقات الكبرى، ج ٧، ص ١٧١.

[٦٦٢] . همان، ج ٦، ص ٣٩.

[٦٦٣] . تاريخ الاسلام، ج ٧، ص ٦٢.

[٦٦٤] . ر. ك: الاعلام قاموس تراجم لاشهرالرجال و النساء من العرب و المستعربين و المستشرقين، ج ٢، ص ٢٢٦؛ الطبقات، ج ٧، ص ١٧٣.

[٦٦٥] . الكافى، ج ٢، ص ٢٢٣.