زيارتگاههاى عراق (معرفى زيارتگاه هاى مشهور در كشور عراق) - فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی - الصفحة ٣٩٤ - ٤٠٧ مزار عيسى دده

است. نماى بنا نزديك به مربع است و روى قبر، گنبد چند ضلعى كم‌خيزى وجود دارد.[١٤٢١]

ياسين الخطيب و محمد امين الخطيب، به اين زيارتگاه اشاره كرده‌اند و درباره چگونگى پيدايش آن، نوشته‌اند كه مدفون در اين زيارتگاه، شيخ منصور، در خواب زنى ظاهر شد و او خواب خود را براى پدرش تعريف كرد. او نيز زمين را كند و قبرى آشكار شد. از اين‌رو بر آن، گنبدى ساخت.[١٤٢٢]

٤٠٦. مزار عباس بن مرداس‌

اين زيارتگاه، در سوق الصاغه (بازار رنگرزان) موصل قرار دارد و نزد اهالى، به مزار «عباس المستعجل» شناخته مى‌شود.[١٤٢٣] داخل مزار، قبرى وجود دارد كه اهالى، آن را مدفن عباس بن مرداس، از صحابه پيامبر (ص) مى‌دانند. با اين حال، اين انتساب نمى‌تواند درست باشد؛ زيرا مى‌دانيم كه نامبرده در بصره از دنيا رفته است و مزارى نيز منسوب به وى، در همانجا وجود دارد كه در زيارتگاه‌هاى استان بصره، در همين كتاب، معرفى شد.

از سوى ديگر، در اين زيارتگاه، كتيبه‌اى وجود داشته كه بيشتر آن، از بين رفته است و بر بخش باقى‌مانده آن، عبارت‌ «... العباس بن علي جددت عمارته في سنة ٤٠٥ ه»، به چشم مى‌خورد.[١٤٢٤] گويا به اعتبار وجود اين كتيبه، عادل الحسنى، اين مزار را قبر يكى از نوادگان حضرت عباس (ع) دانسته است.[١٤٢٥] اما به عقيده نگارندگان، نمى‌توانيم تنها به استناد متن باقى‌مانده از اين كتيبه، به يقين، از چنين نظريه‌اى سخن بگوييم.

٤٠٧. مزار عيسى دده‌

اين زيارتگاه، داخل قبرستان بزرگى، كنار رود دجله، داخل شهر موصل قرار دارد و

[١٤٢١] . معجم المراقد والمزارات فى العراق، ص ٣٧٧.

[١٤٢٢] . منية الادباء فى تاريخ الموصل الحدباء، ص ١١٢.

[١٤٢٣] . الموصل فى العهد الاتابكى، سعيد الديوه‌جى، ص ١٧٠.

[١٤٢٤] . همان.

[١٤٢٥] . دليل العتبات والمراقد فى العراق، ص ١٩٨.