زيارتگاههاى عراق (معرفى زيارتگاه هاى مشهور در كشور عراق) - فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی - الصفحة ٣٨٩ - ٤٠٠ زيارتگاه فتح موصلى (شيخ فتحى)

گويند او نخستين كسى است كه در علم فنا و بقا، سخن گفت».[١٣٩٠] برخى از صوفيان نيز وى را با عنوان «قمر الصوفيه»، ستوده‌اند.[١٣٩١] در منابع تصوف و ساير منابع، پاره‌اى از اقوال و آراى صوفيانه وى، نقل شده است.[١٣٩٢]

در تاريخ وفات وى، اختلاف‌نظر وجود دارد. سلمى، سال وفات وى را ٢٧٩ ه. ق، ذكر كرده است.[١٣٩٣] اما خطيب بغدادى، سال ٢٧٧ يا ٢٨٦ ه. ق را نيز گفته است.[١٣٩٤] منابع قديمى، درباره محل دفن وى، سكوت ورزيده‌اند. اما در منابع متأخر، به وجود قبر وى در موصل، نزديك رود دجله، اشاره شده است.[١٣٩٥]

٤٠٠. زيارتگاه فتح موصلى (شيخ فتحى)

از زيارتگاه‌هاى قديمى موصل است كه مدفن يكى از مشايخ تصوف، به نام «فتح» بوده و امروزه نزد اهالى موصل، به «فتحى» تحريف يافته است. گفتنى است، على بن ابى‌بكر هروى، به وجود مزار دو شيخ، به نام «فتح»، در موصل اشاره كرده است كه عبارت‌اند از: فتح موصلى و فتح كارى.[١٣٩٦]

...

در منابع تاريخى، از دو نفر به نام «فتح موصلى»، ياد شده است كه هر دو، زاهد و صوفى بودند و در زمانه‌اى نزديك به يكديگر مى‌زيستند و برخى مورخان و پژوهشگران، از جمله ابن‌جوزى، عمر عبدالسلام تدمرى و محمد استعلامى، معتقدند كه در منابع تاريخى، احوال و اقوال مربوط به اين دو، با هم آميخته است.[١٣٩٧] از آنجايى كه احتمال‌

[١٣٩٠] . طبقات الصوفية، ص ٢٢٨.

[١٣٩١] . تاريخ بغداد، ج ٥، ص ٤٥٥.

[١٣٩٢] . ر. ك، صطبقات الصوفية، صص ٢٢٩ و ٢٣٢؛ تاريخ مدينة دمشق، ج ٥، صص ١٣١ و ١٤١.

[١٣٩٣] . طبقات الصوفية، ص ٢٢٨.

[١٣٩٤] . تاريخ بغداد، ج ٥، ص ٤٥٧.

[١٣٩٥] . منية الادباء فى تاريخ الموصل الحدباء، ص ٩٧.

[١٣٩٦] . الاشارات الى معرفة الزيارات، ص ٧١.

[١٣٩٧] . صفة الصفوة، ج ٤، ص ١٨٣؛ تاريخ الاسلام، ج ١٠، ص ٣٩٣؛ تذكرة الاولياء، ص ٨٥٣.