بپذيرند، او اظهار فراموشى كرد و به نفرين امام، دچار بيمارى پيسى شد و در پى اين بيمارى، سوگند ياد كرد كه ديگر هيچ‌يك از فضيلت‌هاى امام على (ع) را كتمان نكند.[٦١٨]

انس در زمان معاويه، از صحابه‌اى بود كه با زياد بن ابيه، حاكم خونريز بصره، همكارى كرد و عهده‌دار غنيمت‌ها شد.[٦١٩] امام حسين (ع) در واقعه عاشورا، سپاه عمر سعد را به صحابه‌اى كه تا آن زمان زنده مانده بودند، همچون انس بن مالك، ارجاع داد؛ تا از جايگاه امام (ع) نزد رسول خدا (ص) باخبر شوند.[٦٢٠]

او وقتى كه سر مبارك امام حسين (ع) را در تشتى برابر عبيدالله بن زياد ديد، لب به اعتراض گشود و با يادآورى شباهت امام حسين (ع) به پيامبر (ص)، گفت: «عبيدالله همان لب و دندانى را با چوبدستى مى‌زند كه رسول خدا (ص) آن را پياپى مى‌بوسيده است».[٦٢١]

پس از مرگ يزيد و آشوب در بصره، انس با زبيريان، همسو شد و در سال ٦٤ ه. ق، در پى اخراج كارگزاران اموى از بصره، از سوى ابن‌زبير، امامت جماعت بصريان را به مدت چهل روز يا دو ماه، به عهده گرفت.[٦٢٢] در پى سركوبى قيام عبدالله بن زبير، وى به دليل همراهى با زبيريان، از صحابه‌اى بود كه حجاج در سال ٧٤ ه. ق، آنان را تحقير كرد و برگردنشان، داغ نهاد. از اين‌رو، انس همواره از حجاج تنفر داشت و اطاعت مسلمانان را از او، حرام مى‌دانست و مردم را به نبرد با او، فرا مى‌خواند و به قيام، «دير الجماجم» عليه حجاج، تشويق مى‌كرد.[٦٢٣]

حجاج با توهين به انس كه دو تن از پسرانش در قيام عليه امويان، كشته شده‌

[٦١٨] . انساب الاشراف، ج ١، صص ١٥٦ و ١٥٧؛ رجال كشى، ص ٤٥؛ المناقب، ج ٢، ص ٢٨٣.

[٦١٩] . تاريخ طبرى، ج ٥، ص ٢٢٤؛ تاريخ بلعمى، ج ٤، ص ٦٩٠؛ البداية و النهايه، ج ٨، ص ٢٩.

[٦٢٠] . الطبقات، ج ١، ص ٤٦٩؛ تاريخ طبرى، ج ٥، ص ٤٢٥؛ البداية و النهايه، ج ٨، ص ١٧٩.

[٦٢١] . الطبقات، ج ١، ص ٤٨٢؛ انساب الاشراف، ج ٣، صص ٢٢٢ و ٢٢٣؛ البداية و النهايه، ج ٦، ص ٢٣٢.

[٦٢٢] . تاريخ طبرى، ج ٥، ص ٥٢٨؛ تاريخ خليفه، ص ١٦١؛ انساب الاشراف، ج ٥، ص ٤٠٧؛ ج ٦، ص ٣٤٢؛ ج ٧، ص ١٥٥.

[٦٢٣] . انساب الاشراف، ج ١٣، ص ٣٨٠.