زيارتگاههاى عراق (معرفى زيارتگاه هاى مشهور در كشور عراق) - فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی - الصفحة ١٦٧ - ٢٦٤ هارون فرزند امام موسى كاظم (ع)/ حله/ خارج شهر
آن جناب را ديده، به عمّال مأمون كه او را جست و جو مىكردهاند خبر داده و دشمن را بر سر آن حضرت مىآورد و فورا به قتلش مبادرت مىنمايد.[٥٤٥]
عدهاى بر اين باورند كه، شخصيت مدفون در اين آرامگاه احتمالًا هارون، فرزند بلافصل امام كاظم (ع) است.[٥٤٦] از جمله كسانى كه اين بقعه را به مدفن «هارون بن موسى (ع)» نسبت مىدهند، عبّاس فيض است. او مىنويسد:
علامه نسّابه امير محمّد قاسم سبزوارى چنين آورده است كه، هر چند كه من مقبره هارون بن امام كاظم (ع) را نيافتهام، ولى علماى انساب مدفن او را جز در اصفهان تعيين نكردهاند.
از آن جايى كه «عَدَمُ الْوجدان لايَدلُّ عَلي عَدَمِ الْوُجود» و با توجّه به اينكه دهكده طريز ناهيد جزء ساوه اصفهان بوده است، مىتوان گفت مقصود علماى انساب از اصفهان همين عمارت باشد كه در منتهىاليه خاك اصفهان قرار داشت و چون قم در سال ١٨٩ به عنوان شهرى مستقل شناخته شد، اين قريه هم تابع آن گرديد. بنابراين مقدمات، هيچ گونه مانعى ندارد كه مدفون در اين گنبد را همان هارون فرزند بلافصل امام كاظم (ع) بخوانيم.[٥٤٧]
قطع نظر از اينكه ساوه بخشى از اصفهان به شمار مىآمده يا نه، بايد اذعان نمود كه قبرى كه علماى انساب آن را متعلّق به هارون مىدانند، هماكنون در اصفهان مشهور به «هارون ولايت» است. ولى آنچه كه موجب شده است تا عدهاى قبر هارون بن موسى را در ساوه بدانند. ماجراى همراهى او با خواهرش «فاطمه كبرى» مشهور به حضرت معصومه (عليها السلام) در عزيمت به مرو مىباشد. براساس اين نظريّه، در پى دستور ممانعت مأمون از حركت كاروان حضرت معصومه (عليها السلام)، مأموران در منطقه ساوه به قافله هجوم مىبرند و «هارون بن موسى» در اين نبرد مجروح و سرانجام به قتل مىرسد؛[٥٤٨] كه اين موضوع صحّت ندارد.
[٥٤٥] . گنجينه آثار قم، ج ٢، صص ١٤٧- ١٥٠؛ جامع الانساب، ج ١، ص ٥٦؛ بحارالانوار، ج ٤٨، ص ٢٨٤؛ دائرة المعارف تشيّع، ج ٢، ص ٤٧٩.
[٥٤٦] . گنجينه آثار قم، ج ٢، صص ١٤٧- ١٥٠؛ گزارشهاى باستانشناسى در ايران، صص ٣١٣- ٣١٤.
[٥٤٧] . گنجينه آثار قم، ج ٢، ص ١٤٧.
[٥٤٨] . زندگى سياسى هشتمين امام، ص ٢١٤. اين ادعا صحت ندارد و ساخته ذهن مداحان است.