زيارتگاههاى عراق (معرفى زيارتگاه هاى مشهور در كشور عراق) - فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی - الصفحة ٣٩٠ - ٤٠٠ زيارتگاه فتح موصلى (شيخ فتحى)

دارد زيارتگاه شيخ فتحى موصل، مدفن يكى از اين دو باشد، ما در اينجا، زندگى‌نامه مختصرى از هريك، ارائه مى‌دهيم:

١. فتح بن محمد بن وشاح ازدى موصلى (متوفاى ١٦٥ يا ١٧٠ ه. ق) ذهبى از وى، با عنوان «فتح موصلى كبير» ياد نموده و از معافى بن عمران كه خود از مشايخ موصل بوده، نقل كرده است كه او هشتصد شيخ را ديده و عاقل‌ترين آنان، فتح بوده است. در احوال وى گفته‌اند كه او از خوف خدا، بسيار گريه مى‌كرد و همواره نماز شب مى‌خواند.[١٣٩٨] صاحب تاريخ موصل، نقل كرده است كه روزى، والى موصل، احمد بن اسماعيل بن على عباسى، به در خانه وى آمد تا با او ديدار كند و مبلغ ده هزار درهم، به وى بدهد. اما فتح موصلى، حاضر به ديدار وى نشد و مبلغ را نيز نپذيرفت.[١٣٩٩]

ذهبى از «ابونصر تمّار» نقل كرده است كه در روز تشييع جنازه وى، در سال ١٧٠ ه. ق، هر مسلمان و غيرمسلمانى، در تشييع جنازه وى حاضر شدند.[١٤٠٠] اما صاحب تاريخ موصل، تاريخ وفات وى را سال ١٦٥ ه. ق، ذكر كرده و نوشته است كه در روز وفات فتح، بازارهاى موصل بسته شد و همه مردم با شيون و زارى، در تشييع جنازه وى شركت كردند و احمد بن اسماعيل، والى موصل، بر جنازه او، نماز گزارد. اهالى روستاها نيز از خاك قبر او برمى‌داشتند و به قصد تبرك، به خانه‌هاى خود مى‌بردند.[١٤٠١]

٢. ابونصر فتح بن سعيد موصلى (متوفاى ٢٢٠ ه. ق): ذهبى از وى، با عنوان «فتح موصلى صغير» ياد كرده است و همانند فتح كبير، داراى احوال و مقامات بوده است.[١٤٠٢] او براى ديدن بشر حافى به بغداد آمد[١٤٠٣] و در منابع تصوف، كرامتى براى وى، چنين نقل شده‌

[١٣٩٨] . تاريخ الاسلام، ج ١٠، صص ٣٩١ و ٣٩٢.

[١٣٩٩] . تاريخ الموصل، يزيد بن محمد الازدى، ص ٢٤٦.

[١٤٠٠] . تاريخ الاسلام، ج ١٠، ص ٣٩٢.

[١٤٠١] . تاريخ الموصل، يزيد بن محمد الازدى، صص ٢٤٦ و ٢٤٧.

[١٤٠٢] . تاريخ الاسلام، ج ١٥، صص ٣٣٨ و ٣٣٩.

[١٤٠٣] . تاريخ بغداد، ج ١٤، ص ٣٥٩؛ تاريخ الاسلام، ج ١٥، ص ٣٣٨.