زيارتگاههاى عراق (معرفى زيارتگاه هاى مشهور در كشور عراق) - فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی - الصفحة ٣٩١ - ٤٠٠ زيارتگاه فتح موصلى (شيخ فتحى)

است: «زمانى كه سرى سقطى در بغداد زندانى شده بود و جلاد مى‌خواست، گردن او را بزند، به اراده فتح موصلى، دست جلاد از زدن سرى سقطى بازماند».[١٤٠٤]

عطار نيشابورى در «تذكرة الاولياء»، احوال و اقوال فتح موصلى را كنار ديگر مشايخ بزرگ تصوف، آورده است كه شايد آميزه‌اى از احوال دو شخصيت ياد شده باشد. او از فتح موصلى، نقل كرده است كه گفت:

اميرمؤمنان على (ع) را به خواب ديدم. گفتم: «مرا وصيتى كن». فرمود: «نديدم نيكوتر از تواضع چيزى و نديدم چيزى كه توانگر كند مرد درويش را، جز اميد ثواب حق». گفتم: «بيفزاى». فرمود: «نيكوتر از اين، كبر درويش است بر توانگر، از غايت اعتمادى كه او دارد بر حق».[١٤٠٥]

ساختمان زيارتگاه شيخ فتحى، در اصل، شامل مقبره كوچكى بوده كه كنار آن، مسجد كوچكى نيز وجود داشته است. ورود به مقبره، با عبور از يكى از رواق‌هاى مسجد، امكان‌پذير است و كف مقبره، به مقدار چهار پله، پايين‌تر از كف مسجد است. ابعاد اتاق مقبره، ٥/ ٣* ٦/ ٣ متر است. گنبد مقبره از بيرون، به شكل مخروطى چند ترك است. قدمت ساختمان مقبره، از قرن هفتم هجرى، برآورد شده است.[١٤٠٦]

اتاق مقبره، داراى محراب قديمى مسطّحى است كه گرداگرد آن، كتيبه‌هايى به خط كوفى وجود دارد. ميان كتيبه كوفى، نقش يك طاقگان به چشم مى‌خورد كه درون طاق آن، كلمه «الله» و در فضاى پايين آن، نقوش ستاره‌هايى حاوى نام محمد (ص) و خلفاى چهارگانه و در جبهه طاقگان نيز كتيبه‌هاى ديگرى، به چشم مى‌خورد.[١٤٠٧]

در سال‌هاى اخير، گنبد و ساختمان قديمى و ارزشمند مقبره، به‌طور كامل نوسازى‌

[١٤٠٤] . رساله قشيريه، ص ٦٧٨؛ تذكرة الاولياء، ص ٣٤٢.

[١٤٠٥] . تذكرة الاولياء، ص ٣٤٣.

[١٤٠٦] . القباب المخروطية فى العراق، ص ٧٩.

[١٤٠٧] . ر. ك، صالقباب المخروطية فى العراق، صص ٢٠٠ و ٢٠١.