زيارتگاههاى عراق (معرفى زيارتگاه هاى مشهور در كشور عراق) - فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی - الصفحة ١٢١ - ٢٤٣ آستان قاسم بن موسى (ع)

اهل‌بيت (عليهم السلام) قرار گرفت و به ناچار، مدينه را ترك گفت و به‌طور ناشناس و غريبانه، در منطقه «سورى» از نواحى «حلّه»، با سختى زندگى مى‌كرد؛ تا بر اثر غصه زندانى بودن پدرش، امام موسى كاظم (ع) و سختى غربت و وحشت تنهايى، در جوانى وفات يافت و در سرزمينى كه هم‌اكنون به «محله قاسم» معروف است و در هشت فرسنگى «حلّه» قرار دارد، به خاك سپرده شد و بقعه و بارگاهى برايش ساختند.[٣٨٦]

...

ابن‌عنبه و ديگران، اين ماجرا را به قاسم بن عباس بن موسى (ع) متعلق مى‌دانند و معتقدند كه او در حله، مدفون است.[٣٨٧] با وجود اين، ياقوت حموى و صاحب «مراصد الاطلاع»، ذيل مادّه «شوشه»، قبر مذكور را در حله، براى قاسم بن موسى (ع) دانسته‌اند[٣٨٨] و مرحوم حرزالدين نيز منشأ اين اشتباه را ذكر كرده است.[٣٨٩]

نويسنده كتاب «اختران تابناك» نيز پس از ذكر شرح حال قاسم، مى‌نويسد:

معلوم نيست اين قاسم، چرا به سرزمين حله آمده و در آنجا از دنيا رفته است؟ آيا با خواهرش حضرت معصومه بوده است؟ يا با برادرش شاه‌چراغ (احمد بن موسى)؟! يا ميان لشگر ابوالسرايا بوده است؟ در هر صورت، معلوم نيست كه چرا او به حله رفته است؟![٣٩٠]

او پاسخى به پرسش‌هاى طرح شده، نمى‌دهد. در پاسخ به احتمالات سه‌گانه وى، بايد گفت كه هيچ‌كدام از وجوه سه‌گانه، نمى‌تواند منشأ صحيحى داشته باشد؛ زيرا چنان‌كه اشاره شد، قاسم در زمان پدر بزرگوارش، وفات يافته است؛ در حالى‌كه هجرت حضرت معصومه (عليها السلام) در سال ٢٠١ يا ٢٠٣ ه. ق و هجرت احمد بن موسى نيز مقارن همين‌

[٣٨٦] . حياة الامام موسى بن جعفر( ع)، ج ٢، ص ٤٣١.

[٣٨٧] . عمدة الطالب فى انساب آل ابى طالب، ص ٢٦٠؛ الاصيلى فى انساب الطالبيّين، ص ١٨٠.

[٣٨٨] . معجم البلدان، ج ٣، ص ٣٧٢؛ مراصدالاطلاع، ج ٢، ص ٨١٩.

[٣٨٩] . مراقد المعارف، ج ٢، صص ١٩٠ و ١٩٤.

[٣٩٠] اختران تابناك، ج ١، ص ٣٨٣.