سالگى كه همراه با تغييرات جسمى است، ادامه دارد. گاهى ممكن است بلوغ، قبل از هشت سالگى شروع شود كه به بلوغ زودرس معروف است، يا ممكن است بلوغ تا بعد از سن چهارده سالگى به تأخير بيفتد كه بلوغ ديرهنگام ناميده مى‌شود. (٥٤)

از مجموع آراء پزشكى در باره بلوغ اين نكات به دست مى‌آيد:

١. پزشكان اتفاق نظر دارند كه روييدن موهاى اطراف شرمگاهى يا زير بغل يا روييدن ريش در مردان و يا حاملگى وحيض شدن در زنان كاشف از بلوغ است و بلوغ قبل از اين علائم آغاز شده است .

٢. سن بلوغ در دختران و پسران ، بسته به اينكه از چه زمانى هورمون هاى زنانگى و مردانگى شروع به ترشح مى‌كند متفاوت است. همين طور بلوغ در مناطق گرمسيرى با مناطق سردسيرى متفاوت است، رسيدن به بلوغ در مناطق گرمسير زودتر از مناطق سردسير است.

٣. بلوغ در زنان زودتر از مردان اتفاق مى‌افتد.

نظريات پزشكى در باره زمان بلوغ به شرع نزديك تر است تا به حقوق موضوعه و به فقه شيعه نزديك تر از فقه اهل تسنن است.

رشد

همانطور كه گفتيم ، منظور از اهليت كه شرط در تكليف و تصرف در اموال است ، كمالى است كه به واسطه برطرف شدن نقص و قصور ناشى از كودكى ،ديوانگى ، سفاهت و فراموشى، حاصل مى‌شود.

در اين بخش از مقاله به بيان مراد از رشد كه در رفع حجر(ممنوعيت از تصرف در اموال) و رفع ممنوعيت از معاملات دخالت دارد، مى‌پردازيم.

(٥٤) همان.