«اگر هلال را در نيمه، يا پايان روز ديدى، روزه را به شب برسان و اگر ماه از ديده‌ات پنهان بود، سى روز ]از آغاز ماه رمضان [بشمر و از آن پس، روزه مگير. امام صادق فرمود:

«إذا رؤي الهلال قبل الزوال فذلك اليوم من شهر شوال و إذا رؤي بعد الزّوال فذلك اليوم من شهر رمضان.

اگر هلال، پيش از ظهر ديده شد، آن روز از ماه شوال است و اگر پس از ظهر ديده شد، آن روز از ماه رمضان است.» (٢٢)

همو در من لايحضره الفقيه، مى‌نويسد:

«اگر هلال شوال، در هنگام روز و پيش از ظهر ديده شود، آن روز از ماه شوال است و اگر پس از ظهر ديده شود، آن روز از رمضان است.» (٢٣)

سيد مرتضى در ناصريات مى‌نويسد:

«اگر هلال ، پيش از ظهر ديده شود، به شب گذشته بستگى دارد. اين نظر، درست و همين نيز، فتواى اصحاب ماست.

ابوحنفيه نيز، به اين نظر گرويده، با اين تفاوت ميان ديدن پيش از ظهر و پس از ظهر، فرقى ننهاده است.

نظر محمد بن حسن، شيبانى، مالك و شافعى نيز، همين است.

ابو يوسف هم مى‌گويد: اگر هلال، پيش از ظهر ديده شود، به شب گذشته بستگى دارد و اگر پس از ظهر ديده شود، از آن شب آينده است.

احمد، در مورد هلال پايان ماه، نظرى همانند نطر ابو يوسف دارد و امّا درباره هلال آغاز ماه رمضان، از

(٢٢)الجوامع الفقهيه، ص١٦.
(٢٣)من لايحضره الفقيه، ج٢، ص١١٠.