٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١ - كاوشى درباره اقسام اقسام ديه و چگونگی پرداخت آن (٢) آيت اللّه سيد محمود هاشمى

در مدارك نيز آمده:

«نقله الخاصّة و العامّة و نصّ عليه جماعة من أهل اللغة.»

شيعه و سنى آن را نقل كرده و گروهى از لغت‌شناسان نيز به آن تصريح كرده‌اند. از مفاتيح نقل شده است:

«انّه وفاقي عند الخاصّة و العامّة و نصّ أهل اللغة.»

نزد شيعه و سنى مورد توافق بوده و لغت‌شناسان نيز به روشنى گفته‌اند.

از رياض نقل گرديده:

«لا أجد فيه خلافاً بين الاصحاب و عزاه جماعة منهم الى الخاصّة و العامّة و علماؤهم مؤذنون بكونه مجمعاً عليه عندهم، و عن ظاهر الخلاف انّ عليه اجماع الامّة و عن ظاهر المنتهى في الفطرة الاجماع عليه.»

اختلافى در اين مطلب، ميان فقيهان از اصحابمان نمى‌يابم و گروهى از آنان، اين را به شيعه و سنى نسبت داده‌اند و عالمان ايشان بر آنند كه نزد خودشان اجماعى است و از ظاهر سخن خلاف معلوم مى‌شود كه اجماع همه مسلمانان بر آن است. و از ظاهر كتاب منتهى در مبحث فطرة، اجماع بر آن معلوم مى‌شود.

در رساله الأوزان و المقادير مرحوم مجلسى آمده است:

«و امّا الدراهم ... فقد ذكر الخاصّة و العامّة انّها كانت ستّة دوانيق. قال العلاّمة في التحرير: و الدراهم في صدر الاسلام كانت صنفين؛ بغلية و هى السود و كل درهم ثمانية دوانيق، و طبرية كل درهم أربعة دوانيق، فجمعا في صدر الاسلام و جعلا درهمين متساويين و وزن كلّ درهم ستّة دوانيق و نحوه. قال في التذكرة و المنتهى و قال المحقق في المعتبر: و المعتبركون الدرهم ستّة دوانيق؛ بحيث يكون كل عشرة منها سبعة مثاقيل من ذهب و في المغرب: تكون العشرة وزن سبعة مثاقيل.»

شيعه و سنى درباره درهم گفته‌اند: شش دانق [دانگ]بوده است.

علامه در تحرير گفته است: درهمها در آغاز اسلام بر دو دسته بود: بغلى كه پول سياه بود و هر درهم هشت دانق و طبرى كه هر درهم چهار دانق بود. همه آنها در آغاز اسلام جمع‌آورى شده و دو گونه درهم با وزن برابر، به گردش افتاد كه وزن هر يك شش دانق است. علامه در