هلال عبارت است از خارج شدن ماه از زير شعاع، به ميزانى كه ديده شدن آن، با چشم معمولى، نه چشم تيز و پر نورتر از اندازه معمول و نه به كمك دوربين نجومى، امكان‌پذير باشد. اين چيزى است كه گفته شده، بلكه بر آن ادعاى اتفاق شده است. ديدن، همان كه گفتيم، تنها يك راه است و جزء موضوع نيست.

بنابراين ، اگر هلال، تحقق يابد (البته نه در روز) و ازآن سوى، علمى نسبت به آن پيدا شود، نه خيال و گمان، موضوع تحقق مى‌يابد و حكم نيز، بر آن مترتب مى‌شود.

بيشترين چيزى كه مانع رسيدن ذهنها به چنين برداشتى شده، تعليق بر «ديدن» است و بر همين اساس است كه گفته مى‌شود: ما مكلف به روزه گرفتن و عيد گرفتن در هنگام ديدن هلال هستيم، در حالى كه در افق ما، هلالى نيست تا ديدنى از سوى ما صورت پذيرد.

نكته ديگر آن كه هلال، چون طلوع و غروب خورشيد، مقيد به اين نيست كه در افق ما باشد، آن گونه كه ديدن هم، به عنوان قيد و يا جزء موضوع، لحاظ نشده است. اين چيزى است كه ما، براى روشن شدن مقصود خود، بر آن تأكيد داريم.

از اين روى، محقق معاصر، آيت اللّه‌ خويى، در پاسخ علامه فقيد تهرانى، در كتاب: حول مسأله روية الهلال، مى‌نويسد:

«بايد دانست هنگامى كه مى‌گوييم: آغاز ماه، به خارج شدن ماه از محاق است، مقصود آن نيست كه درست همين لحظه، در هر زمان ]از شبانه روز باشد [آغاز محاسبه روزهاى ماه، يا مدار برقرارى احكام و واجبات است، تا آن توهمى كه شده به عنوان اعتراضى در برابر آن مطرح شود.

مقصود از اين عبارت، از ميان بردن اين توهم است كه برخى پنداشته‌اند، ظهور هلال در آسمان، همانند پديدار شدن خورشيد، براى ساكنان زمين در روز، يك پديده