«امّا ديدن هلال ماه در پيش از ظهر: در اين باره روايتهايى نقل شده كه از آن جمله است روايت‌حمّاد بن عثمان ... و عبيداللّه‌ بن زراره نيز روايت كرده است ... قوت اين دو روايت، نوعى ترديد ميان عمل به اين دو و يا عمل به آنچه نقل دو عادل بر آن دلالت كند، ايجاب كرده است.

ابو يوسف نيز، چنين نظرى برگزيده است.» (٣٢)

محقق در مختصر النافع مى‌نويسد:

«در عمل به ديدن هلال ماه، در پيش از ظهر، ترديد است.» (٣٣)

همو در شرايع مى‌نويسد:

«نه جدول اعتبار دارد، نه عدد ... و نه ديدن آن در پيش از ظهر روز سى‌ام.» (٣٤)

علامه در منتهى المطلب مى‌نويسد:

«ديدن هلال، پيش از ظهر، اعتبارى ندارد. برخى گفته‌اند: اگر هلال، پيش از ظهر ديده شود، از آنِ شب گذشته است و اگر پس از ظهر ديده شود، از آنِ شب آينده است. ثورى و ابو يوسف، به همين نظر گراييده‌اند. آنچه من برمى‌گزينم، نظر بيشتر علماى ماست، مگر اندكى كه از آن جدا شده‌اند و ما آنان را نمى‌شناسيم.

شافعى نيز، همين ديدگاه را برگزيده است.» (٣٥)

همو، در تذكره مى‌نويسد:

«اگر هلال، در روز سى‌ام ديده شود، از آنِ شب آينده است، خواه پيش از زوال ديده شود، خواه پس از آن. بر اين پايه، اگر آنچه ديده شده، هلال رمضان باشد، بر مردم لازم نيست آن روز را روزه بگيرند و اگر هلال ماه شوّال باشد، روزه گشودن بر ايشان جايز نيست، مگر پس از غروب خورشيد، اين نظر همه علماى ماست.

مالك و شافعى به همين نظر گراييده‌اند.

امّا ثورى مى‌گويد: اگر هلال، پيش از ظهر ديده شود، از آن شب گذشته است و اگر پس از ظهر ديده شود، از آنِ شب آينده.

ابو يوسف نيز، همين ديدگاه را پذيرفته است.

(٣٢)معتبر، محقق، ج٢، ص٦٨٩.
(٣٣)مختصر النافع، محقق، ص٦٩.
(٣٤)شرايع الاسلام، محقق، ص٥٧.
(٣٥)منتهى المطلب، علامه، ج٢، ص٥٩٢.