فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٣ - پژوهشى در ديدن هلال ماه ابوالقاسم خزعلى آیت الله
ديده شود، از آن شب آينده است، نه شب گذشته.» (٢٧)
نظر وى، در تهذيب نيز همين است و در آن جا مىبينيد كه به صحيحه حمّاد، موثقه عبيداللّه بن زراره و ابن بكير اعتراض مىكند و اين احاديث را بر آن حمل و تفسير مىكند كه مقصود از آنها، جايى است كه دو گواه از خارج شهر، بر ديدن آن پيش از زوال، گواهى دهند. در ادامه، به روايتهاى معارضى استناد مىكند كه ديدن در روز را، به طور مطلق، بىاعتبار مىدانند. (٢٨)
ابن حمزه در وسيله مىنويسد:
«اگر هلال، در روز ديده شود، از آنِ شب آينده است.» (٢٩)ابن زهره در غنيه مىنويسد: «اگر هلال، پيش از ظهر، يا بعد از ظهر ديده شود، از آن شب آينده است، به دليل اجماع متردد؛ زيرا كسانى از اصحاب ما، كه در اين باره مخالفت كردهاند، مخالفت آنان، در دلالت اجماع اثرى ندارد.» (٣٠)
فاضل در كشف الرموز مىنويسد:
«در عمل به ديدن آن، پيش از ظهر، ترديد است.» (٣١)
(٢٧)مبسوط، شيخ طوسى، ص ٧٤، چاپ قديم.
(٢٨)تهذيب، شيخ طوسى، ج٤، ص١٧٦.
(٢٩)جوامع الفقهيه، ص٧٢٢.
(٣٠)همان، ص٥٠٩.
(٣١)كشف الرموز، فاضل، ج١، ص٢٩٦.