اين احتمال هم وجود دارد كه شارع، حكم را به ديدن در شب، هر چند در آخرين دقيقه‌هاى آن، مقيد كرده باشد، صرف نظر از اين كه در كدام شهر ديدن صورت مى‌پذيرد.

بر اين پايه، ماه در هر زمان از شب هم كه ديده شود، آن شب، براى همه مردمى كه آن جا ماه ديده شده، آغاز ماه قمرى است.

حال كه اين دو احتمال امكان دارد، مى‌بايست در پى دليل برويم و از آنچه دليل اقتضا مى‌كند، پيروى كنيم.

همان گونه كه پيش از اين گفته‌ايم، ديدن، راهى است براى آگاهى پيدا كردن از هلال و آن سان كه روشن است، در موضوع اخذ شده است.

بنابراين ، اگر به دليلى دست‌يافتيم كه هم ديدن را و هم اين را كه ديدن در شهر ما، يا در شهرهاى نزديك به آن باشد، ايجاب مى‌كند، بدين پايبند مى‌شويم كه لازم است دو يا چند شهر كه به صرف ديدن هلال در يكى از آنها، به ثبوت ماه در همه آنها حكم مى‌كنيم، با يكديگر نزديكى افق داشته باشند. بر اين پايه، به ديدن هلال در يك شهر، براى شهر ديگر كه با آن اتفاق افق ندارد، بسنده نمى‌كند.

اگر هم دليلى پيدا كرديم كه يا به اطلاق و يا به صراحت مفادش، حكم را براى ما گسترش مى‌دهد، از آن استفاده مى‌كنيم مقصود معصومان(عليهم السلام) از:

«إذا رأيتم الهلال فصوموا و إذا رأيتموه فأفطروا»

تنها يكى از مصاديق ديدن است. بدين معنى كه ديدن، همه براى كسى

كه ماه را در شب ديده است كفايت مى‌كند و هم براى ديگران.

گويا شارع فرموده است:

«براى ديدن، كه راه آگاهى يافتن از هلال است براى شما و براى ديگران، بشتابيد.»

در چنين صورتى، ديگر معنى نخواهد داشت كه اطلاق دليل مطلق را به افقهاى نزديك به هم، برگردانيم، يا از آنچه به روشنى بر اين شمول و گستردگى دلالت مى‌كند، روى برتابيم.

شكر خداى، چنين دليلى در اختيار داريم و آن روايات معتبرى هستند كه