به گمان نزديك به علم نگارنده، سيّد مرتضى به طور كامل، موافق شيخ و معتقد به اعتبار نداشتن ديدن هلال در روز است و شايد دست تحريف، به عبارت وى رسيده، يا چيزى از آن افتاده است.

اگر متن كلام سيّد را با كلام شيخ مقايسه كنيم و بالحاظ اين نكته كه گمان تحريف، يا افتادگى در ميان است به ارزيابى آن بپردازيم، روشن خواهد شد كه سيّد نيز، همچون شيخ، در شمار معتقدان به اعتبار نداشتن ديدن هلال در روز است.

اينك، نخست كلام شيخ را مى‌آوريم و سپس با سخن سيّد مى‌سنجيم.

شيخ طوسى در خلاف، مى‌نويسد:

«اگر هلال، پيش از ظهر، يا پس از آن ديده شود، به شب آينده بستگى دارد، نه به شب گذشته. همه فقيهان بر اين نظرند. امّا گروهى از اصحاب ما بر اين نظرند كه: اگر هلال، پيش از ظهر ديده شود، از آن شب گذشته است و اگر پس از ظهر ديده شود، از آنِ شب آينده.

ابو يوسف نيز، همين نظر را برگزيده است.

دليل ما، اخبارى است كه آنها در كتاب پيش گفته نقل كرديم و هم در آن جا درباره روايت‌شاذ مخالف، سخن گفتيم.

دليل ديگر ما، فرموده پيامبر(ص) است: «اذا رايتم الهلال فصوموا و اذا رايتموه فافطروا.»

اين، در حالى است كه [بنا بر فرض مسأله ] شخص هلال را در روز ديده و از اين روى مى‌بايست، روزه داشتن [در مورد آغاز ماه رمضان ]و روزه نداشتن [در آغاز ماه شوال ]از فرداى آن روز باشد؛ زيرا اگر خود آن روز را روزه بدارد، پيش از ديدن روزه داشته است. همچنين اين نظر از على(ع)، عمر بن خطاب، عبداللّه‌ بن عمر و انس بن مالك نقل شده است كه همه گفته‌اند: هلال، در چنين فرضى، از آنِ شب آينده است و در اين سخن هم، مخالفى با آنان نيست و اين، خود دليلى است بر اين كه همين مورد اجماع صحابه