اينك، به آنچه در آغاز گفتيم، باز مى‌گرديم، تا ابهام از ميان برود و مقصود، روشن شود. گفتيم: شارع مقدس، هلال را به عنوان هلال براى مردم يك مبدأ زمانى قرار داده است، نه ديدن آن، هر چند لازمه آگاهى يافتن از هلال، ديدن باشد و نه آشكار شدن آن در يكايك شهرها به طور خاص، هر چند گريز از ديدن آن از سوى مردمان يكى از شهرهاى هم افق نباشد.

بر اين پايه، گمان مى‌شود ادعاى ما آن است كه به گونه مطلق، هر گاه هلال تحقق يابد، آثارش نيز، بر آن مترتب مى‌گردد، خواه در شب باشد، خواه در روز، خواه در اين لحظه از شب يا روز باشد و خواه در آن لحظه؛ چه همين مقتضاى طبيعت چرخش ماه است.

از ديگر سوى، هر كس حكم را بسته به ماه و چرخش آن مى‌داند، بايد به لوازم آن نيز، پايبند باشد و اين در حالى است كه هيچ فقيهى چنين حكمى بر زبان نمى‌آورد.

در پاسخ چنين گمانى مى‌گوييم: هرگز، مقصود ما اين نيست؛ زيرا بى‌گمان، مردم پيش از پيدايش اسلام،