آق شهري، شمس‌الدين محمدبن‌احمدبن‌امين‌بن‌معاذ (٦٦٥-٧٣٩ق/١٢٦٧-١٣٣٨م) تاريخ نگار و جهانگرد. درآق‌شهر (شهري در نزديكي قونيه در تركية آسيايي) زاده شد و براي تحصيل علم، به مصر رفت و از آنجا راهي مراكش و اندلس شد و نزد نخبگان اندلس به فراگيري دانش پرداخت. در اندلس از أبي جعفربن‌زبير و در فاس (مراكش) از محمدبن‌محمدبن‌عيسي‌بن‌منتصر و جز ايشان حديث شنيد و چندين‌بار از مشرق به مغرب سفر كرد كه حاصل آن، سفرنامه اي در چندين جلد بود. اين سفرنامه در واقع گزارش سفرها و ديدارهاي او از سرزمينهاي گوناگون است. سرانجام در مدينه مسكن گزيد و در همان جا درگذشت. سال درگذشت وي را ٧٣١ق/١٣٣١م نيز نوشته‌اند. ابوالفضل نويري، قاضي مكه، از او نقل حديث كرده است. علاوه بر سفرنامه دو اثر ديگر نيز از او ياد كرده‌اند:
١.روضةالفردوس، كه كتابي تاريخي و درباره كساني است كه در قبرستان بقيع به خاك سپرده شده‌اند. نسخه اي خطي از آن به شماره ٢٦٨ در كتابخانه دحداع (كتابخانه اي از آن رشيد دحداح در گذشته ١٣٠٦ق/١٨٨٩م با ٧١٦ نسخة خطي كه وي در ١٨٤٠ به كتابخانه برلين فروخت)، موجود است؛ ٢. منسك‌القاصد‌الزائر (حاجي خليفه؛ بغدادي؛ بروكلمان).

مآخذ: ابن‌حجر عسقلاني، شهاب‌الدين، الدّرر‌الكامنه، به كوشش شرف‌الدين احمد، حيدرآباد دكن، ١٣٩٦ق/١٩٧٦م، ٥/٣٦؛ بروكلمان (آلماني)، ٢/٢٨٩، ذيل، ٢/٩٢٨؛ بغدادي، اسماعيل پاشا، هديه‌العارفين، استانبول، ١٩٥١م، ٢/٢٥٠؛ حاجي خليفه، كشف لظنون، استانبول، ١٩٤١م، ١/٩٢٨، ٢/١٨٦٠؛ زركلي، حيرالدين، الاعلام، چ ٢، ٦/٢٢٠-٢٢١؛ كحاله، عمررضا، معجم‌المؤلفين، بيروت، دار احياء‌التراث‌العربي، ٨/٢٣٥.
كاظم موسوي بجنوردي