علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٩١
انسان کمک ميکند؛ چنانکه در مباحث پيشين بيان شد، پيامبر اکرم٦ مال را عنصري تأثيرگذار در عمل به واجبات الهي شمرده است.[٢٢٤] شخصي که دل در گرو مال ندارد، خُلقهاي نيکو در او رشد ميکند؛ حقوق مالي واجب يا مستحب خود را بدون اکراه و با اخلاص ميپردازد. به انصاف و عدالت در امور مالي را رعايت و اداي امانت اقدام ميکند؛ اگر مالي از او تلف شود ناشکيبايي نميکند؛ در معيشتش به مقدار ضرورت و نياز قناعت کرده و از حرص در امان است. کسي که دلبسته دنيا نباشد، در رسيدگي به امور مسلمانان اهتمام ميورزد؛ اموال خود را براي اصلاح بين انسانها و برطرف کردن نيازهاي ديگران به کار ميگيرد. همه اين موارد و بيشتر از آن، در برخورداري از مال محقق ميشود.
٤. نکوهش فقر
يکي ديگر از شواهد گواهي دهنده بر اهميت مسائل اقتصادي در نگاه اسلام، نکوهش فقر مالي است. روايات، از فقر به «شر» و از بينيازي به «خير» تعبير ميکنند.[٢٢٥] در نگاه امام علي٧، مرگ بر فقر برتري دارد.[٢٢٦]
فقر، گاه بر اعتقادات شخص، تأثيرگذار است؛ انسان را به وادي جهالت افکنده[٢٢٧] و او را در معرض گرايش به کفر قرار ميدهد.[٢٢٨] اين اثرگذاري، در روايت پيامبر٦ به تصوير کشيده شده است:
اللّهُمَّ بارِک لَنا فِي الخُبزِ، ولا تُفَرِّق بَينَنا وبَينَهُ؛ فَلَولَا الخُبزُ ما صَلَّينا ولا صُمنا، ولا أدَّينا فَرائِضَ رَبِّنا؛[٢٢٩]
خدايا! براى ما در نان برکت قرار ده و ميان ما و آن، جدايى نينداز. اگر نان نبود، ما نماز نمىخوانديم و روزه نمىگرفتيم و واجبهاى پروردگارمان را انجام نمىداديم.
يکي ديگر از عرصههاي اثرگذاري فقر، حوزه سلامت است. امام علي٧ ميفرمايد:
مَنِ افتَقَرَ فيها [أي فِي الدُّنيا] حَزِنَ؛[٢٣٠]
[٢٢٤]. نک: المحاسن، ج٢، ص٥٨٦، ح٨٣.
[٢٢٥]. نک: الجعفريات، ص٢٣٣.
. [٢٢٥] « الْقَبْرَ خَيْرٌ مِنَ الْفَقْر». (الکافي، ج٨، ص١٨، ح٤)
[٢٢٧]. نک: تحف العقول، ص٤٠١، جنود العقل و الجهل.
[٢٢٨]. نک: الأمالي للصدوق، ص٢٩٥، ح٦.
[٢٢٩]. المحاسن، ج٢، ص٥٨٦، ح٨٣.
[٢٣٠]. نهج البلاغة؛ ص١٠٦، حکمت٨٢.