طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٩٦ - حال حواسّ باطن

حس مشترك، و قوت مصوره، و قوت تخيل- و فكر، و قوت‌ [١] و هم، و قوت ياذ داشت،.- كه حافظه- و ذاكره خوانند [٢].

حسّ مشترك- آنست كه: اين همه حواس بچه وى‌اند [٣]، و از وى شكافند، و بوى رسانند، چنان كه گفته آمد [٤].

و قوّت مصوّره- آنست كه: هر چه بحس مشترك رسد، وى بخود پذيرد، و نگاه دارد- سپس‌ [٥] جدا شدن محسوس؛ چنان كه بحسّ رسيده بود،- كه شكّ نيست كه اندر حيوان چنين قوّت هست‌ [٦].

و قوّت و هم- آنست كه: اندر محسوسات چيزهاء نامحسوس بيند، چنان كه گوسفند،- كه چون‌ [٧] صورت گرگ بيند- بحسّ ظاهر [٨] دشمنى ورا بيند بحسّ باطن‌ [٩]، و اين حسّ باطن را و هم خوانند- و وى چون خرذ است‌ [١٠]- مر حيوانات را.

[١] بى: قوت- د.

[٢] حافظه و ذاكر خوانند و- د،- قوت حافظه خوانند و- كب.

[٣] نسخه وى‌اند- د- ط،- نجه وى آيد- آ،- بجهة وى آيد- خ آ،- بجه وى آيد- ه.

[٤] گفته‌اند- ه.

[٥] و سپس- د،- و سببش- ط.

[٦] بى: هست- ه،- بود- آ.

[٧] بى: چون- م- ك- كب.

[٨] بيند بحسن ظاهرى- د- ط-،- بينند بحسن ظاهر- ه.

[٩] بى: بحس باطن- د- ط.

[١٠] چون خور دست- آ- ه.