طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٢٩ - پيدا كردن چندى جسمهاء بسيط

كه جسم بود بى‌رنگ‌ [١] چون: هوا، و بى‌مزه- چون: هوا، و چون: نشاسته‌ [٢]، و بى‌بوى چون: سنگ- و چون: هوا، و چون: آب صافى؛ پس اين كيفيّتهاء [٣] بسودنى اندرين جسمها بيشتراند از كيفيتهاء [٤] ديدنى، و چشيدنى، و بوئيدنى.

امّا [٥] اندر حديث شنيدنى خود شكّى‌ [٦] نيست- كه هيچ جسم را آواز از [٧] خود نبود، بس بايد كه نخستين اختلاف اندر جسمهاء [٨] اين جايگاه اندر گرمى- و سردى- و ترى- و خشكى بود، و سبكى خود با گرميست، و گرانى‌ [٩] با سردى، و هر چه خشك‌تر [١٠] اندر باب خويش قوى‌تر، و گرم و [١١] خشك- سبك‌تر، و سرد- و تر گران‌تر [١٢]؛ پس جسمهاء [١٣] بسيط كه اندرين ناحيت بوند.

[١] نى رنك- ق.

[٢] نشايسته- آ.

[٣] كيفيتهاى- م- د.

[٤] آيد از كيفيتهاى- ن،- آيد از كيفيتهاء- د.

[٥] و اما- م- ك.

[٦] شك- ه- ط.

[٧] بى: از- د- ن- ط.

[٨] جسمهاى- ن.

[٩] و گران- ط،- گران- ه.

[١٠] خوش‌تر- ك،- خشك‌ترند- ل.

[١١] بى: و- ن.

[١٢] بى: و- ق- كب،- و سردتر گران- د،- و سردوتر كرانكتر- ن.

[١٣] جسمهاى- د- آ- ن.