طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٨٢ - پيدا كردن حال نفس حيوانى

جنباننده را [١] كه تنهاء حيوان آلت اوست، و كار اندر عضلها كند. [٢] و امّا قوّت اندر يافت دو گونه است.

يكى بظاهر و يكى بباطن.

و [٣] حاجت نيست- بدرست كردن ظاهر، چون شنوائى و بينائى- و بويائى- و چشاوى‌ [٤]- و بساوايى، و ليكن حاجت بدرست كردن قوّتهاء باطن‌ [٥] است.

اگر حيوان را دريافت باطن‌ [٦] نيستى- آن چيزى كه از و يك بار [٧] مضرّت ديدى- ديگر بار پيش از مضرّت از و نترسيدى‌ [٨]، و چيزى كه از وى منفعت ديدى،- ديگر بار پيش از منفعت او را نخواهدى.

و اگر اين حواسّ پنج بيك اصل ندادندى‌ [٩] كه او را حس مشترك‌

[١] بى: را- د- ن.

[٢] بى: كند- ط:- عضلتها كند- د- ط- ن.

[٣] بى: و- د- ن- ط.

[٤] شنواى و بيناى و بوياى و چشاى الخ- ق،- آ،- شنوائى و بينائى و چشائى و بساوائى- ط- ه- ن،- شنواى و بيناى و بوياى و چشانى الخ- د،- شنوائى و بينائى و بويائى و خوشائى- ل.

[٥] باطنى- ط،- اندر يافت باطن- كب.

[٦] باطنى- ط،- اندر يافت باطن- كب.

[٧] يك بار ازو- د- ن- ط،- چيز كه ازو بيكبار- كب.

[٨] ترسيدى- د- ن.

[٩] نخواهيدى الخ- ل،- نخواهدى و اگر اين حواس پنج يك اصل الخ- ق،- بخواهدى و اگر اين پنج الخ- ه،- نخواهدى و اگر اين هر پنج الخ- آ،- نخواهيدى و اگر پنج حواس بيك اصل بدارندى- د- ن،- بجاى: ندادندى «نداردندى» و بقيه مثل متن- ك،- نخواهدى و اگر اين پنج حواس يك اصل ندارندى- كب.