طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١٠٦ - پيدا كردن حال عقل و صورتهاء معقول

معنى را اندر همى‌يابيم: يا بجمله حد [١]، يا بتفصيل‌ [٢]. و اگر اندر نيافتيمى نگفتيمى‌ [٣] كه درازى و كوتاهى شرط وى نيست، و [٤] هر چند كوشيم‌ [٥] كه اين معنى را اندر خيال افكنيم- نتوانيم، و [٦] وهمش نپذيرد [٧]،- كه:

هرگاه كه‌ [٨] خيال خواهد- يا [٩] و هم- كه او را بپذيرد، صورتى كند [١٠] شخصى، چون: زيد- يا عمرو؛ يا چون مردمى‌ [١١] كه هرگز نبودست.- و ليكن اگر بودى- هم شخصى بودى- [١٢] و هم با آميزش‌ [١٣] فضول‌ [١٤] مادّت بودى.

و بجمله طاقت نيست قوّت حيوانى را كه آن معنى را كه وى كلّى بود، و مشترك بود، اندر يابد؛- بلكه معنيهاء شخصى را اندر يابد، و هم چنين تصديقهاء كلّى را اندر نيابد [١٥]. پس آن قوّت كه مردم بوى اندر يابد

[١] بى: حد- م- ك- ل- كب- آ- ه،- يا حد- ق،- تا بجمله حد- ط.

[٢] بتفصيل حد- د- ط.

[٣] نيافتمى گفتمى- د،- نيافتمى نگفتمى- آ- ه.

[٤] بى: و- ك- كب.

[٥] گوئيم- ك.

[٦] بى: و- كب.

[٧] پذيرد- د.

[٨] بى: كه- د.

[٩] بى: يا- د.

[١٠] بپذيرد صورت كند- ه،- پذيرد صورتى نكند- د،- بپذيرد صورتى بكند- ط.

[١١] چو مردمى- ك.

[١٢] بى: بودى- ه.

[١٣] بآميزش- ق،- بلا آميزش- آ- ه.

[١٤] فضولى- كب- د.

[١٥] اندر يابد- د- ط.