طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١٠٣ - پيدا كردن حال عقل و صورتهاء معقول

يكى آنست كه آن مردم‌ [١] را بحس ببينيم، و ديدن وى بحسّ آن بود كه صورت وى اندر آلت حسّ افتد،- نه حقيقت‌ [٢] مردمى مجرّد،- بلكه با درازا [٣]- و پهنا- و زردى- و سپيدى،- و آن كميّت- و كيفيّت- و وضع، و [٤] اين كه با مردمى آميخته‌ [٥] است، نه از جهت مردمى است‌ [٦]،- كه از جهت آن مايه است، كه مردمى وى اندر وى است، كه طبعش چنان بود، و صورت چنان پذيرد.

پس‌ [٧] حسّ نتواند حقيقت مردمى و صورت مردمى اين مرد [٨] پذيرفتن- بى‌فضولهائى‌ [٩] كه از مادّت آيد، و نيز چون مادّت غائب‌ [١٠] شود- اين صورت از حسّ بشود [١١]، پس حسّ مر [١٢] صورت را تمام مجرّد نتواند كردن، و چون حسّ آينه صورت جسمانى است، و پذيراى صورت جسمانى- با پهنا- و درازا [١٣].

[١] كه مردم- كب- د- آ- ه- ط.

[٢] به حقيقت- د.

[٣] دراز نا- م- ك،- دراز- آ- ه،- درا از- ق.

[٤] بى: و- م- ك.

[٥] آموخته- م- ك.

[٦] مرديتست- ه.

[٧] اين- آ- ه،- بى: و صورت چنان پذيرد- د.

[٨] مردم- آ- ه- ظ.

[٩] فضوليهائى- م- ك،- فصولهاى- آ،- فصولها- كب- ط.

[١٠] عاريت- ه.

[١١] نشود- د- ط.

[١٢] بر- ه.

[١٣] يا پهنا و درازا او- د.