تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٣٠ - حكمت فرود آمدن تدريجى قرآن

سزاوار است كه وقتى ما قرآن را تلاوت مى‌كنيم، آن را با انديشيدن و به آهستگى و ترتيب تلاوت كنيم و از نور هدايتش در تيرگيهاى زندگى خود بهره جوييم و پرتوهاى روشنگر آن را بر هر گوشه تاريكى بيفكنيم.

حديث شريف مروى از پيامبر (ص) گويد كه حضرتش به ابن عبّاس گفت

«اى ابن عبّاس هر گاه قرآن مى‌خوانى آن را چنان كه بايد به ترتيل (به آهستگى و ترتيب) بخوان».

گفت: ترتيل چيست؟ فرمود

«آن را چنان كه بايد آشكارا بخوان، و مانند پراكندن ريگ پراكنده مكن، و مثل شعر با شتاب مخوان، چون به شگفتيهاى آن برسيد درنگ كنيد،/ ٤٢٩ و دلها را با آن به جنبش درآوريد، و نبايد تمام توجّه كسى مقصور به اين باشد كه سوره به پايان رسد» [١٩].

ما مى‌بينيم كه قرآن دو بار نازل شده است

يك مرتبه روح الامين (جبرئيل) آن را يكباره بر قلب پيامبر امّى (ص) در شب قدر فرود آورد كه پروردگار ما سبحانه و تعالى گفت: «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ‌ [٢٠]- ما آن را در مبارك شبى نازل كرديم، ما هشدار دهنده بوديم» و گفت: «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ [٢١]- ما آن را در شب قدر نازل كرديم». بدين سان تمام قرآن بر حسب نياز كلّى اجتماعى نازل شد و سپس بر حسب شرايط و مناسبات گوناگون جدا جدا نازل گرديد، آنجا كه خداى سبحان به پيامبر خود فرمان مى‌دهد كه هر آيه‌اى را در هر مناسبتى باز خوانى كند، و شايد اين آيه كريم بر اين معنى دلالت دارد كه گويد